DIAMOND CITY NEWS, SURAT
વૈશ્વિક કલર્ડ જેમસ્ટોન (રંગીન રત્નો) ના બજારમાં ગ્રાહકો અને વેપારીઓનો ભરોસો તોડતી એક ગંભીર છેતરપિંડી સામે આવી છે. વિશ્વની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત ડાયમંડ અને જેમસ્ટોન ગ્રેડિંગ સંસ્થાઓમાંની એક એવી ‘સ્વિસ જેમોલોજીકલ ઇસ્ટિટ્યૂટ’ (Swiss Gemmological Institute – SSEF) દ્વારા પન્ના (Emerald) ના આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર માટે એક તાકીદની વ્યાપારી ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે.
સંસ્થાના અહેવાલ મુજબ, માર્કેટમાં એવા પન્ના વેચાઈ રહ્યા છે જેને લેબોરેટરીમાં ટેસ્ટિંગ કરાવી સર્ટિફિકેટ મેળવ્યા બાદ, ફરીથી પ્રોસેસ કરવામાં આવે છે અને ગ્રાહકોને એવા જૂના રિપોર્ટ્સ બતાવીને વેચવામાં આવે છે જે રત્નની વર્તમાન વાસ્તવિક સ્થિતિ દર્શાવતા નથી.
કૌભાંડની ચોંકાવનારી પદ્ધતિ (Modus Operandi)
SSEF એ ખુલાસો કર્યો છે કે, કેટલાક લેભાગુ તત્વો પન્નાને લેબોરેટરીમાં ગ્રેડિંગ માટે મોકલતા પહેલા તેની અંદર રહેલી તિરાડો છુપાવવા માટે વપરાતા ઓઇલ (તેલ), વેક્સ (મીણ) કે રેઝિન જેવા ફિલર્સને કેમિકલ પ્રોસેસ દ્વારા સંપૂર્ણપણે સાફ કરી નાખે છે. આના કારણે લેબોરેટરીમાં જ્યારે તેનું પરીક્ષણ થાય છે, ત્યારે રત્ન એકદમ શુદ્ધ દેખાય છે અને લેબ દ્વારા તેના સર્ટિફિકેટમાં “No Clarity Modification” (કોઈ ટ્રીટમેન્ટ નથી) અથવા “Minor” (નહિવત ટ્રીટમેન્ટ) હોવાનો રિપોર્ટ જારી કરવામાં આવે છે.
ખરી રમત સર્ટિફિકેટ મળી ગયા પછી શરૂ થાય છે. આ પ્રમાણપત્ર હાથમાં આવ્યા બાદ, તે પન્નામાં ફરીથી મોટા પાયે ઓઇલ કે કેમિકલ ફિલર્સ ભરી દેવામાં આવે છે જેથી તે બહારથી એકદમ ક્લીન અને ચમકતો દેખાય. ત્યારબાદ, વેપારીઓ ગ્રાહકને આ દાગીનો વેચતી વખતે ઓરિજિનલ ‘નો ટ્રીટમેન્ટ’ વાળું સર્ટિફિકેટ બતાવે છે. આનાથી ગ્રાહક છેતરાય છે અને તેને એવો ભ્રમ થાય છે કે તે કુદરતી રીતે જ એકદમ શુદ્ધ અને મોંઘો પન્ના ખરીદી રહ્યો છે.
વૈશ્વિક નિયમો અને કિંમતો પર અસર
પન્ના (Emerald) ની અંદર રહેલી કુદરતી તિરાડોને પૂરવા માટે ક્લેરિટી એન્હાન્સમેન્ટ (શુદ્ધતા વધારવાની પ્રક્રિયા) કરવી એ વૈશ્વિક સ્તરે સ્વીકૃત પદ્ધતિ છે. પરંતુ, આંતરરાષ્ટ્રીય LMHC (Laboratory Manual Harmonisation Committee) ની ગાઇડલાઇન્સ મુજબ, રત્ન વેચતી વખતે તેની અંદર કયું ફિલર ભરવામાં આવ્યું છે અને કયા સ્તરની ટ્રીટમેન્ટ થઈ છે, તેની ગ્રાહકને સંપૂર્ણ જાહેરાત (Disclosure) કરવી કાયદાકીય રીતે અનિવાર્ય છે, કારણ કે આ બાબત રત્નની બજાર કિંમત પર સીધી અને બહુ મોટી અસર કરે છે.
હાલમાં વૈશ્વિક બજારમાં તદ્દન કુદરતી અથવા નહિવત ટ્રીટમેન્ટ ધરાવતા પન્નાની માંગ અને કિંમતો આકાશે આંબી રહી છે. ગ્રાહકો આવા શુદ્ધ રત્નો માટે લાખો રૂપિયાનું પ્રીમિયમ (વધારાની કિંમત) ચૂકવવા તૈયાર હોય છે, અને બજારના આ જ ટ્રેન્ડનો ફાયદો ઉઠાવવા માટે આ છેતરપિંડી આચરવામાં આવી રહી છે.
બચાવ માટે SSEF ની મહત્વપૂર્ણ ભલામણો
સંસ્થાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે કોઈપણ લેબોરેટરી રિપોર્ટ માત્ર તે રત્નની પરીક્ષણ સમયની સ્થિતિ જ દર્શાવે છે. જો ટેસ્ટિંગ પછી તેમાં કોઈપણ પ્રકારની સફાઈ, ફિલિંગ કે ફેરફાર કરવામાં આવે, તો તે સર્ટિફિકેટ આપોઆપ અમાન્ય અને ભ્રામક બની જાય છે. વેપાર અને ગ્રાહકોના હિતોના રક્ષણ માટે SSEF એ નીચે મુજબની માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે:
- રી-ટેસ્ટિંગ (Re-testing) : કોઈપણ મોંઘો પન્ના ખરીદતા પહેલા, ખાસ કરીને જો તેનો લેબ રિપોર્ટ ઘણો જૂનો હોય, તો તેનું સરકાર માન્ય લેબમાં ફરીથી પરીક્ષણ કરાવવું અત્યંત જરૂરી છે.
- સાવચેતી: જો કોઈ પન્ના આંખોથી જોતાં એકદમ સાફ (Visually Clean) દેખાતો હોય અને તેની સાથે ‘નો ક્લેરિટી મોડિફિકેશન’ નું સર્ટિફિકેટ હોય, તો આંધળો વિશ્વાસ કરવાને બદલે પૂરતી તપાસ કરવી.
- અન્ય રત્નો પર જોખમ : SSEF એ ચેતવણી આપી છે કે આ જ પ્રકારનું જોખમ તિરાડો ધરાવતા અન્ય કિંમતી રત્નો જેવા કે માણેક (Ruby – રૂબી) માં પણ હોઈ શકે છે. આથી સમગ્ર કલર્ડ જેમસ્ટોન ઇન્ડસ્ટ્રીએ ખરીદ-વેચાણ વખતે અત્યંત સતર્કતા રાખવાની જરૂર છે.
Disclaimer : This information has been collected through secondary research and Diamond City Newspaper is not responsible for any errors in the same.
ડાયમંડ સિટી પર ગુજરાત, રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, બિઝનેસ સહિતના હીરા ઉદ્યોગના તમામ સમાચાર વાંચો. લેટેસ્ટ ન્યૂઝથી અપડેટ રહેવા માટે સોશ્યિલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાઓ.
FACEBOOK | TWITTER | TELEGRAM | PINTEREST | LINKEDIN | INSTAGRAM | WhatsApp | YouTube
