હીરા ઉદ્યોગના બદલાતા સમીકરણોનું ઊંડાણપૂર્વક વિશ્લેષણ
હીરા એટલે વર્ષો સુધી અત્યંત મોંઘી અને શ્રીમંતોની વસ્તુ ગણાતી. પરંતુ ‘લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ’ (LGD) ના આગમનથી આ ધારણા બદલાઈ રહી છે.
પ્રયોગશાળામાં કુદરતી હીરા જેવા જ રાસાયણિક અને ભૌતિક ગુણધર્મો ધરાવતા હીરા તૈયાર થવાને કારણે મધ્યમ અને ઉચ્ચ-મધ્યમ વર્ગમાં પણ મોટા હીરા પહેરવાનો ક્રેઝ વધ્યો છે.
રેપાપોર્ટના તાજેતરના પોડકાસ્ટમાં આ ઉદ્યોગના નિષ્ણાતોએ ચર્ચા કરી છે કે, કેવી રીતે આર્થિક તણાવ, સામાજિક બદલાવ અને નવી પેઢીની માનસિકતા હીરાના વેચાણને પ્રભાવિત કરી રહી છે.
સવાલ ૧ : લેબ-ગ્રોન હીરાના ગ્રાહકોની વસ્તીવિષયક (Demographics) વહેંચણી કેવી છે?
જવાબ : રેન્ડી કોલ સમજાવે છે કે બજાર અત્યારે બે છેડા પર વહેંચાયેલું છે. એક છેડો ૩૪ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના યુવાનોનો છે, જેઓ હજુ પોતાની કારકિર્દી બનાવી રહ્યા છે.
બીજો છેડો ૬૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોનો છે, જેઓ પોતાની નિવૃત્તિના આરે છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે, વચ્ચેના વયજૂથ કરતા આ બે સાવ વિરુદ્ધ પેઢીઓ લેબ-ગ્રોન હીરાની સૌથી મોટી ગ્રાહક છે.
સવાલ ૨ : નવી પેઢી (Under 35) માટે હીરા ખરીદતી વખતે ‘રોકાણ’ કરતા ‘વ્યવહારિકતા’ કેમ વધુ મહત્વની છે?
જવાબ : આજનો યુવા ગ્રાહક સ્માર્ટ છે. તે વિચારે છે કે જો તેને ૪૦,૦૦૦ ડોલરનો કુદરતી હીરો ૪,૦૦૦ ડોલરમાં લેબ-ગ્રોન તરીકે મળી રહેતો હોય, તો બાકીના ૩૬,૦૦૦ ડોલર તે પોતાના ઘરના ‘ડાઉન પેમેન્ટ’માં અથવા 401(k) (પેન્શન પ્લાન)માં રોકાણ કરી શકે છે.
તેમના માટે હીરો એ સ્ટેટસ કરતા વધુ એક ઘરેણું છે, અને તે માટે તેઓ આર્થિક રીતે જોખમ લેવા તૈયાર નથી.
સવાલ ૩ : મોટી ઉંમરના ગ્રાહકો (૬૦+) લેબ-ગ્રોન હીરા કેમ પસંદ કરી રહ્યા છે?
જવાબ : ઘણા વડીલો જ્યારે ૩૦મી કે ૫૦મી લગ્નતિથિ ઉજવે છે, ત્યારે તેઓને મોટી સાઈઝના (જેમ કે ૩ થી ૫ કેરેટના) હીરા પહેરવાની ઈચ્છા હોય છે.
રેન્ડી કોલ જણાવે છે કે, આ ગ્રાહકો સ્પષ્ટપણે કહે છે કે, “હવે મારે રિટાયર થવું છે, મારે આ ઉંમરે હીરામાં મોટી મૂડી રોકાણ કરવી નથી. મારે માત્ર સુંદર દેખાવું છે. મારા મૃત્યુ પછી બાળકો આ હીરા માટે લડે તો ભલે લડે, અત્યારે તો મારે ઓછા ખર્ચે આ મોજ માણવી છે.”
સવાલ ૪ : બીજીવાર લગ્ન કરનારા (Second Marriages) ગ્રાહકોના વલણમાં શું ફેરફાર આવ્યો છે?
જવાબ : રેન્ડી કોલ એક મહત્વની નિરીક્ષણ નોંધે છે કે જે લોકો બીજા લગ્ન કરી રહ્યા છે, તેઓ કુદરતી હીરામાં ફરીથી મોટું રોકાણ કરવા માંગતા નથી.
ભૂતકાળમાં કુદરતી હીરાના ભાવમાં થયેલા વધઘટને કારણે તેઓ હવે સાવચેત છે. તેઓ માને છે કે લેબ-ગ્રોન હીરો તેમને સામાજિક રીતે આકર્ષક દેખાડશે અને સાથે જ તેમના ખિસ્સા પર બોજ પણ નહીં બને.
સવાલ ૫ : વેચાણના આંકડાઓ અને આર્થિક સ્થિતિ વિશે શું માહિતી મળી?
જવાબ : હાલમાં આર્થિક મોરચે મોંઘવારીને કારણે બજાર થોડું ધીમું છે, છતાં સોના અને ચાંદીમાં રોકાણ વધ્યું છે.
રેન્ડીના સ્ટોરના ડેટા મુજબ, કુલ નંગના વેચાણમાં ૯૦% હિસ્સો લેબ-ગ્રોનનો છે, જ્યારે કુલ કમાણીમાં (Value) તે ૭૦% હિસ્સો ધરાવે છે. આ દર્શાવે છે કે કુદરતી હીરા હવે પ્રીમિયમ અથવા ‘નિશ’ માર્કેટ બની રહ્યા છે.
સવાલ ૬ : શું ગ્રાહકોમાં ફરીથી કુદરતી હીરા તરફ વળવાનો કોઈ ટ્રેન્ડ દેખાય છે?
જવાબ : હા, એક રસપ્રદ વળાંક જોવા મળી રહ્યો છે. લેબ-ગ્રોન હીરા એટલા સસ્તા અને સામાન્ય થઈ ગયા છે કે હવે દરેક વ્યક્તિ ૪-૫ કેરેટના હીરા પહેરેલી જોવા મળે છે.
આને કારણે “એક્સક્લુઝિવિટી” (વિશિષ્ટતા) ખતમ થઈ રહી છે. કેટલાક વર્તુળોમાં હવે લેબ-ગ્રોન હીરાને “નકલી” અથવા “ચિપ” તરીકે જોવાની શરૂઆત થઈ છે.
પરિણામે, જે ગ્રાહકો ખરેખર કંઈક અલગ અને કિંમતી પહેરવા માંગે છે, તેઓ ફરીથી કુદરતી હીરાની માંગ કરી રહ્યા છે.
નિષ્કર્ષ અને સમાપન
આ આખી ચર્ચા પરથી એ સ્પષ્ટ થાય છે કે હીરાનો વ્યવસાય હવે માત્ર ઝવેરાતનો રહ્યો નથી, પણ તે સામાજિક મનોવિજ્ઞાનનો વિષય બની ગયો છે.
લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ્સે હીરાને “લોકશાહી” સ્વરૂપ આપ્યું છે – એટલે કે હવે સામાન્ય માણસ પણ મોટા હીરા પહેરી શકે છે.
પરંતુ આ સસ્તું હોવું જ તેની સૌથી મોટી નબળાઈ પણ બની શકે છે, કારણ કે હીરાનો મૂળભૂત ગુણ ‘દુર્લભતા’ (Rarity) છે, જે લેબ-ગ્રોનમાં નથી. રેન્ડી કોલના મતે, આગામી વર્ષોમાં બજારમાં સ્પષ્ટ વિભાજન જોવા મળશે.
એક તરફ એવા ગ્રાહકો હશે જેઓ ફેશન અને દેખાવ માટે લેબ-ગ્રોન લેશે, અને બીજી તરફ એવા ગ્રાહકો હશે જેઓ વારસા અને મૂલ્ય માટે કુદરતી હીરા પસંદ કરશે.
જ્વેલર્સ માટે અત્યારે સૌથી મોટો પડકાર ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ જાળવી રાખવાનો અને તેમને સાચું માર્ગદર્શન આપવાનો છે.
અંતે, હીરો ભલે લેબમાં બન્યો હોય કે ખાણમાંથી નીકળ્યો હોય, તે ખરીદનારની લાગણીઓ અને તેની આર્થિક પ્રાથમિકતાઓનું પ્રતિબિંબ છે.
Disclaimer : This information has been collected through secondary research and Diamond City Newspaper is not responsible for any errors in the same.
ડાયમંડ સિટી પર ગુજરાત, રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, બિઝનેસ સહિતના હીરા ઉદ્યોગના તમામ સમાચાર વાંચો. લેટેસ્ટ ન્યૂઝથી અપડેટ રહેવા માટે સોશ્યિલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાઓ.
FACEBOOK | TWITTER | TELEGRAM | PINTEREST | LINKEDIN | INSTAGRAM | WhatsApp | YouTube
