રેપાપોર્ટના રિપોર્ટ : કુદરતી વિરુદ્ધ લેબ-ગ્રોન હીરાના જંગમાં ભારત કેન્દ્રસ્થાને

DIAMOND CITY NEWS, SURAT

વૈશ્વિક હીરા બજારના અગ્રણી વિશ્લેષક રેપાપોર્ટ (Rapaport) દ્વારા તાજેતરમાં પ્રસિદ્ધ કરાયેલા રિસર્ચ રિપોર્ટમાં ભારતીય હીરા ઉદ્યોગની વર્તમાન સ્થિતિ અને ભવિષ્યના પડકારોનું ઊંડું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે.

રિપોર્ટ અનુસાર, વિશ્વમાં સૌથી વધુ કુદરતી હીરાનું કટિંગ અને પોલિશિંગ કરતું ભારત અત્યારે લેબ-ગ્રોન (LGD) હીરાના ઉદયને કારણે એક નિર્ણાયક વળાંક પર ઊભું છે.

રિપોર્ટના મુખ્ય મુદ્દાઓ : 

૧. ભારત : લેબ-ગ્રોન હીરાનું નવું પાવરહાઉસ

ભારત અત્યારે વિશ્વના કુલ લેબ-ગ્રોન હીરાના ઉત્પાદનમાં આશરે ૧૫% હિસ્સો ધરાવે છે. સરકાર દ્વારા લેબ-ગ્રોન હીરાના બીજ (Seeds) પરની કસ્ટમ ડ્યુટી ૫% થી ઘટાડીને શૂન્ય કરી દેવામાં આવી છે, જેનાથી સુરત અને મુંબઈમાં આ ઉદ્યોગ ઝડપથી વિકસ્યો છે. સુરતના ૯૮% થી વધુ કારખાનાઓ હવે કુદરતી હીરાની સાથે અથવા તેના બદલે લેબ-ગ્રોન હીરાનું કામ કરી રહ્યા છે.

૨. ત્રણ સંભવિત ભવિષ્ય (Three Scenarios) :

રેપાપોર્ટે ભારતીય બજાર માટે ત્રણ મુખ્ય પાસાઓ રજૂ કર્યા છે :

• સહ-અસ્તિત્વ (Co-existence) : કુદરતી હીરા લક્ઝરી અને ઈમોશનલ વેલ્યુ તરીકે જળવાઈ રહેશે, જ્યારે લેબ-ગ્રોન હીરા ફેશન જ્વેલરી તરીકે પોતાનું સ્થાન બનાવશે.
• બજારનું વિભાજન (Market Fragmentation) : કિંમતોમાં મોટા તફાવતને કારણે ગ્રાહકો સ્પષ્ટપણે બે ભાગમાં વહેંચાઈ જશે. મધ્યમ વર્ગ લેબ-ગ્રોન તરફ વળશે, જ્યારે ઉચ્ચ વર્ગ કુદરતી હીરાને જ પ્રાધાન્ય આપશે.
• તીવ્ર સ્પર્ધા (Aggressive Competition) : લેબ-ગ્રોન હીરાની કિંમતોમાં સતત ઘટાડો કુદરતી હીરાના નાના અને મધ્યમ કદના (0.30ct થી 0.99ct) બજારને મોટું નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

૩. ટર્મિનોલોજી અને પારદર્શિતાના નવા નિયમો :

ભારત સરકારના બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ (BIS) એ લેબ-ગ્રોન હીરા માટે નવા નિયમો જાહેર કર્યા છે. હવે તેને “Laboratory-Grown” અથવા “Laboratory-Created” તરીકે જ ઓળખવા પડશે. “Fake” અથવા “Artificial” જેવા શબ્દો પર પ્રતિબંધ મુકાયો છે, જેથી ગ્રાહકોમાં વિશ્વાસ વધે અને છેતરપિંડી અટકે.

૪. બદલાતી ગ્રાહક માનસિકતા :

રિપોર્ટ નોંધે છે કે ભારતીય ગ્રાહકો, જેઓ પરંપરાગત રીતે સોના અને કુદરતી હીરાને રોકાણ માનતા હતા, તેઓ હવે લેબ-ગ્રોન હીરાની સસ્તી કિંમત અને પર્યાવરણને અનુકૂળ (Sustainable) હોવાના દાવાઓથી આકર્ષાઈ રહ્યા છે. ખાસ કરીને યુવા પેઢી (Millennials & Gen Z) માં આ ક્રેઝ વધુ જોવા મળી રહ્યો છે.

ઉદ્યોગ જગતની પ્રતિક્રિયા :

ટાઈટન (Titan) જેવી મોટી કંપનીઓ હજુ પણ કુદરતી હીરા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે, પરંતુ બીજી તરફ અનેક નવા સ્ટાર્ટઅપ્સ અને બ્રાન્ડ્સ માત્ર લેબ-ગ્રોન જ્વેલરીમાં જ રોકાણ કરી રહ્યા છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભારત માટે આ એક ‘સૂર્યોદય ઉદ્યોગ’ (Sunrise Industry) છે, જે લાખો લોકોને રોજગારી આપી શકે છે.

નિષ્કર્ષ :

રેપાપોર્ટનો આ રિપોર્ટ સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારત હવે માત્ર હીરા ઘસવાનું કેન્દ્ર નથી રહ્યું, પરંતુ તે લેબ-ગ્રોન હીરાના સંશોધન અને વેચાણનું વૈશ્વિક હબ બનવા તરફ અગ્રેસર છે. કુદરતી હીરા ઉદ્યોગે હવે પોતાની ‘યુનિક વેલ્યુ’ સાબિત કરવા માટે માર્કેટિંગમાં મોટા ફેરફારો કરવા પડશે.

Disclaimer : This information has been collected through secondary research and Diamond City Newspaper is not responsible for any errors in the same.

ડાયમંડ સિટી પર ગુજરાત, રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, બિઝનેસ સહિતના હીરા ઉદ્યોગના તમામ સમાચાર વાંચો. લેટેસ્ટ ન્યૂઝથી અપડેટ રહેવા માટે સોશ્યિલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાઓ.

FACEBOOK | TWITTER | TELEGRAM | PINTEREST | LINKEDIN | INSTAGRAM | WhatsApp | YouTube