સુરત થી ગ્લોબલ માર્કેટ :  મંદીના વાદળો વિખેરાયા, હીરા ઉદ્યોગમાં ‘તેજી’નો નવો ચમકારો!

DIAMOND CITY NEWS, SURAT

વૈશ્વિક હીરા ઉદ્યોગ છેલ્લા અઢી વર્ષ કરતાં વધુ સમયથી જે આકરા મંદીના તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો, તેમાં હવે એક મોટો અને આશાસ્પદ યુગપરિવર્તનનો વળાંક આવ્યો છે. સતત ઘટતી માંગ, અનિયંત્રિત સપ્લાય અને આંતરરાષ્ટ્રીય આર્થિક અસ્થિરતા વચ્ચે ડાયમંડ માર્કેટમાં ભારે નિરાશા વ્યાપેલી હતી. પરંતુ, ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના તાજેતરના પ્રાઇસિંગ ડેટા તથા વૈશ્વિક સપ્લાય-ચેઇનના સ્થિર ટ્રેન્ડ્સ સ્પષ્ટપણે સંકેત આપી રહ્યા છે કે મંદીના વાદળો હવે પૂર્ણપણે વિખેરાઈ રહ્યા છે અને બજારે પોતાનું માર્કેટ ફ્લોર શોધી લીધું છે.

આ સકારાત્મક બદલાવ પાછળ વૈશ્વિક ખાણકામ કંપનીઓ દ્વારા લેવાયેલા શિસ્તબદ્ધ પુરવઠા નિયંત્રણના નિર્ણયો, હોંગકોંગ તથા મુંબઈ જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય જ્વેલરી શોઝમાંથી મળેલો શાનદાર પ્રતિસાદ અને અમેરિકા સહિતના મુખ્ય બજારોમાં તહેવારોની સિઝન પૂર્વે શરૂ થયેલી નવી ખરીદી જવાબદાર છે. સાથોસાથ, ફેક્ટરી નિર્મિત કૃત્રિમ હીરાના ભાવમાં થયેલા ભારે ધોવાણને કારણે ગ્રાહકોમાં કુદરતી હીરાની દુર્લભતા, વાસ્તવિક મૂલ્ય અને રોકાણ તરીકેની ઓળખ ફરી પ્રસ્થાપિત થઈ છે, જેનાથી નેચરલ ડાયમંડની માંગમાં તીવ્ર ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે.

વિશ્વના ૯૦ ટકાથી વધુ હીરાનું કટિંગ અને પોલિશિંગ કરતા સુરત તથા મુંબઈના મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર માટે આ પરિવર્તન અત્યંત રાહત અને ઉત્સાહ લાવનારું છે. રફ અને પોલિશ્ડ હીરા વચ્ચેના માર્જિનમાં સુધારો, ટેકનોલોજીકલ અપગ્રેડેશન અને સુરત ડાયમંડ બુર્સના સક્રિયકરણ સાથે આખો ભારતીય હીરા ઉદ્યોગ હવે એક નવી તેજી, સ્થિરતા અને વૈશ્વિક નેતૃત્વ તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યો છે.

એક સમયે અનિયંત્રિત પ્રોડક્શન અને ઝડપી ગ્રોથનો દાવો કરતા લેબ-ગ્રોન એટલે કે કૃત્રિમ હીરાના બજારમાં પડેલા મોટા કડાકાએ સમગ્ર લક્ઝરી ક્ષેત્રનું ગણિત બદલી નાખ્યું છે. ઉત્પાદનની અતિશયતા અને શૂન્ય રીસેલ વેલ્યુને કારણે ગ્રાહકોને સ્પષ્ટ સમજાઈ ગયું છે કે કૃત્રિમ હીરા એ માત્ર એક ટેકનોલોજીકલ પ્રોડક્ટ છે, જેને સંપત્તિ કે રોકાણ ગણી શકાય નહીં. આ ગ્રાહક માનસિકતાના પરિવર્તને કુદરતી હીરાની વાસ્તવિક ચમક, દુર્લભતા અને પેઢી દર પેઢી મૂલ્ય જાળવી રાખવાની ક્ષમતા પર ફરીથી મોહર લગાવી દીધી છે, જેણે વૈશ્વિક રિટેલ બજારમાં કુદરતી હીરાની માંગને નવો વેગ આપ્યો છે.

આ સિવાય, ટેકનોલોજીના સમન્વય સાથે બદલાઈ રહેલું ઉત્પાદન અર્થશાસ્ત્ર પણ આ નવી તેજીનો મુખ્ય આધારસ્તંભ બન્યું છે. સુરતના અગ્રણી કટિંગ અને પોલિશિંગ એકમોમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ઓટોમેશનનો વ્યાપક ઉપયોગ થતાં પ્રોસેસિંગ ખર્ચમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે અને ઉત્પાદકોના નફાના માર્જિન સુધાર્યા છે. સુરત ડાયમંડ બુર્સના સક્રિયકરણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ટ્રેસેબિલિટી (હીરાના ઉદ્ગમ સ્થાનની માહિતી) નું મહત્વ વધતાં, ભારતીય હીરા ઉદ્યોગ માત્ર મંદીમાંથી બહાર જ નથી આવ્યો, પરંતુ ભવિષ્યની સસ્ટેનેબલ અને પારદર્શક તેજી માટે પોતાને સજ્જ કરી ચૂક્યો છે.

આ ઉપરાંત, વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકાના નવયુવાનો અને ભારતના ઝડપથી વધી રહેલા મધ્યમ વર્ગની ખરીદશક્તિએ માર્કેટને મજબૂત આધાર આપ્યો છે. આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓ દૂર થતાં અને વેપારી નીતિઓમાં સ્પષ્ટતા આવતાં આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારો હવે લાંબા ગાળાના નવા ઓર્ડર્સ આપી રહ્યા છે. પરિણામે, લાંબા સમયથી થંભી ગયેલી હીરાની ભૌતિક હલચલ ફરી શરૂ થઈ છે, જે આગામી સમયમાં સમગ્ર ઉદ્યોગને એક નવી ઊંચાઈ પર લઈ જશે.

ખાણકામ કંપનીઓનું કડક પુરવઠા આયોજન

બજારમાં ભાવ સ્થિર થવા અને વધવા પાછળ ખાણ ઉત્પાદકો દ્વારા લેવાયેલા વ્યાૂહાત્મક નિર્ણયો મુખ્ય કારણ છે. વૈશ્વિક કક્ષાએ રફ હીરાનો સપ્લાય ઘટાડવા માટે ખાણ માલિકોએ આકરા પગલાં ભર્યા છે. દક્ષિણ આફ્રિકામાં આવેલી ચાર હજાર કરતાં વધુ કર્મચારીઓ ધરાવતી જાણીતી વેનેશિયા ખાણનું ઉત્પાદન કામકાજ જુલાઈ ૨૦૨૬થી આગામી બે વર્ષ માટે સ્થગિત કરી દેવાયું છે. આ ખાણમાંથી મુખ્યત્વે નાના અને કમર્શિયલ ગ્રેડના હીરા આવતા હતા. આ નિર્ણાયક પગલાંના કારણે વૈશ્વિક માર્કેટમાં આ સાઈઝના માલની અછત ઊભી થઈ અને ભાવને ટેકો મળ્યો. આ સિવાય, અગ્રણી વૈશ્વિક ખાણકામ સંસ્થાએ ૨૦૨૬ માટે પોતાનું વાર્ષિક ઉત્પાદન લક્ષ્યાંક ૨૧ થી ૨૬ મિલિયન કેરેટ વચ્ચે સેટ કર્યું છે, જે મૂળ ધારણા કરતાં ઘણું નીચું છે.

તે જ રીતે, રશિયન ઉત્પાદક કંપનીએ વાર્ષિક આવકમાં ૩૬% નો ઘટાડો વેઠવો પડ્યો હોવા છતાં, બજારમાં વધારાની રફ ન ઠાલવવાની કડક સપ્લાય શિસ્ત જાળવી રાખી છે અને પોતાની ક્ષમતાના ૧૫% નીચે ઉત્પાદન કર્યું છે. ૨૦૨૪માં વૈશ્વિક સ્તરે ૧૦૭.૯ મિલિયન કેરેટ રફ ઉત્પાદન થયું હતું, જે ૨૦૨૫-૨૬માં ઘટીને ૯૮.૮ મિલિયન કેરેટ પર આવી ગયું છે. આ ૮.૪% ના સપ્લાય શોર્ટ-કટે પ્રોસેસિંગ હબમાં વધારાના પોલિશ્ડ સ્ટોકને ખાલી કરવામાં મોટો ભાગ ભજવ્યો છે.

કુદરતી હીરાનું પુનરાવર્તન

છેલ્લાં ત્રણ-ચાર વર્ષોમાં કૃત્રિમ કે ફેક્ટરી નિર્મિત હીરાઓએ બજારમાં હલચલ મચાવી હતી. પરંતુ ૨૦૨૬ના ગ્લોબલ ટ્રેડ એનાલિસિસ મુજબ, આ ક્ષેત્ર હવે અત્યંત ગંભીર કટોકટીમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. અગ્રણી આંતરરાષ્ટ્રીય ડાયમંડ એનાલિસ્ટના બીજા ત્રિમાસિક ગાળાના ટ્રેકિંગ મુજબ, ૨૦૧૮ ની સરખામણીએ કૃત્રિમ હીરાના જથ્થાબંધ (હોલસેલ) ભાવમાં ૯૬% સુધીનો મોટો કડાકો નોંધાયો છે. ઉત્પાદન પ્રક્રિયા અત્યંત સરળ હોવાને કારણે અને ભારતમાં તથા ચીનમાં ફેક્ટરીઓના અનિયંત્રિત ગ્રોથને કારણે બજારમાં સપ્લાયનું પૂર આવ્યું, જેનાથી આ હીરા પોતાની મૂળભૂત આર્થિક કિંમત ગુમાવી બેઠા છે.

સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે ગ્રાહકોમાં હવે જાગૃતિ આવી છે કે કૃત્રિમ હીરા એ ટેકનોલોજી આધારિત પ્રોડક્ટ છે જેને ગમે તેટલી માત્રામાં બનાવી શકાય છે, તેથી તેને રોકાણ કે સંપત્તિ ગણી શકાય નહીં. કૃત્રિમ હીરાનું રીસેલ કે બાયબેક મૂલ્ય મૂળ કિંમતના માત્ર ૫% થી ૧૫% ની આસપાસ આવી ગયું છે, જ્યારે બીજી તરફ કુદરતી હીરા ઊંચી રીસેલ ક્ષમતા અને મૂલ્ય જાળવી રાખવાની ક્ષમતા દર્શાવે છે.

અમેરિકન માર્કેટ અને નવયુવાનોનો ક્રેઝ

આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર વિશ્લેષણો સ્પષ્ટપણે નોંધે છે કે ગ્રાહકોનો કૃત્રિમ હીરા પ્રત્યેનો પ્રારંભિક ક્રેઝ હવે ઝડપથી ઠંડો પડી રહ્યો છે. ફેશન જ્વેલરી કે રોજિંદા ઉપયોગ માટે ગ્રાહકો સસ્તા વિકલ્પો પસંદ કરી રહ્યા છે, પરંતુ સગાઈ, લગ્ન અને લાંબા ગાળાના કીમતી પ્રસંગો માટે ગ્રાહકો ફરીથી માત્ર કુદરતી હીરા પર જ પસંદગી ઉતારી રહ્યા છે.

અમેરિકાના ૧૮,૫૦૦ ગ્રાહકો પર કરવામાં આવેલા તાજેતરના કન્ઝ્યુમર બિહેવિયર સ્ટડી અનુસાર, નવી પેઢી એટલે કે જનરેશન-ઝેડ (Gen Z) કુદરતી હીરા ધરાવતી જ્વેલરી પાછળ સરેરાશ $૪,૦૮૦ પ્રતિ પીસ ખર્ચી રહી છે, જે તેમના અગાઉની પેઢીના $૨,૦૦૦ ના સરેરાશ ખર્ચ કરતાં લગભગ બમણો છે. આ ઉપરાંત અમેરિકાના સ્વતંત્ર રિટેલ જ્વેલર્સ પાસે કુદરતી હીરાનું વેચાણ અગાઉના ક્વાર્ટરના ૪% ની સામે વધીને ૯% જેટલું નોંધાયું છે. કલર સ્પેક્ટ્રમ કેટેગરીમાં કે-ટુ-ઝેડ (K-to-Z) કલર શેડ ધરાવતા કુદરતી હીરાઓમાં ૧૫% થી ૧૯% નો સુંદર માંગ-વધારો જોવા મળ્યો છે.

પંદર મહિના પછી પ્રથમ સકારાત્મક ગ્રોથ સિગ્નલ

વૈશ્વિક હીરા બજારે મે ૨૦૨૫ પછીનો સૌથી આશાસ્પદ અને નિર્ણાયક વળાંક ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬માં જોયો છે. લાગાતાર પંદર મહિના સુધી સતત નેગેટિવ કે સ્થિર રહેલા વૈશ્વિક ડાયમંડ પ્રાઇસ ટ્રેન્ડમાં ૧ કેરેટ સાઇઝના પોલિશ્ડ હીરા માટે ૦.૫% નો મજબૂત પોઝિટિવ ઉછાળો નોંધાયો છે.

બજારના આંકડાકીય વિશ્લેષણ મુજબ, માત્ર મોટા સોલિટેર જ નહીં પરંતુ કમર્શિયલ ઉપયોગમાં લેવાતા નાના પૉઇન્ટર્સમાં રિકવરીનો દર આનાથી પણ વધુ ઝડપી રહ્યો છે. ૦.૩૦ કેરેટ સાઇઝના હીરાના ભાવમાં ૨.૦% નો સુધારો જોવા મળ્યો છે. તે જ રીતે, ૦.૫૦ કેરેટ કેટેગરીમાં માસિક ૨.૫% નો મોટો ગ્રોથ નોંધાયો છે, જે સમગ્ર કેટેગરીમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ પરફોર્મન્સ દર્શાવે છે. સોલિટેર બેન્ચમાર્ક ગણાતા ૧ કેરેટના હીરામાં ૦.૫% નો સુધારો થયો છે, જ્યારે ૩ કેરેટથી મોટા સ્ટોન્સમાં અઢાર મહિનાની સ્થિરતા બાદ માત્ર ૦.૪% નો સામાન્ય અને સ્વાભાવિક ઘટાડો નોંધાયો છે. આ પરિણામો દર્શાવે છે કે ગ્રાહકો અને રિટેલરો દ્વારા ફરીથી મોટા પાયે ઇન્વેન્ટરી બિલ્ડ-અપ કરવાનું શરૂ કરવામાં આવ્યું છે, જેનાથી બજારના તળિયાનું સ્તર હવે સંપૂર્ણ રીતે નિશ્ચિત થઈ ગયું છે.

બજારના વિવિધ કદના હીરાઓમાં જોવા મળેલો આ સુધારો દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક પુરવઠા શ્રૃંખલામાં માંગનો પ્રવાહ હવે નીચેથી ઉપરની તરફ (Bottom-Up Approach) વહી રહ્યો છે. ખાસ કરીને ૦.૩૦ અને ૦.૫૦ કેરેટ સાઇઝમાં જોવા મળેલો ૨% થી ૨.૫% સુધીનો ઉછાળો એ વાતની સાબિતી છે કે મધ્યમ વર્ગના ગ્રાહકોની ખરીદશક્તિ પાછી ફરી રહી છે અને જ્વેલરી બ્રાન્ડ્સ પોતાના ડેઇલી-વેર તથા બજેટ-ફ્રેન્ડલી કલેક્શન માટે ઝડપથી ઓર્ડર આપી રહી છે. નાના પૉઇન્ટર્સમાં શરૂ થયેલી આ તીવ્ર લેવાલી ટૂંક સમયમાં જ ૧ કેરેટથી મોટા સોલિટેર અને પ્રીમિયમ કેટેગરી સુધી વિસ્તરશે. આ સ્થિતિએ લાંબા સમયથી ભય અને અસુરક્ષાના વાતાવરણમાં જીવતા હોલસેલ વેપારીઓ તથા પ્રોસેસિંગ એકમોમાં નવો પ્રાણ પૂંર્યો છે, જેનાથી આગામી તહેવારો અને લગ્નસરાની સિઝન પૂર્વે બજારમાં માલનો ભરાવો થવાને બદલે ઝડપી રોટેશન શરૂ થવાની પૂરી શક્યતાઓ ઊભી થઈ છે.

અઢી વર્ષના લાંબા આર્થિક મંદીના સમયગાળા બાદ વૈશ્વિક હીરા ઉદ્યોગે ૧૫ મહિનામાં પ્રથમ વખત સકારાત્મક ભાવ સુધારો નોંધાવીને તેજી તરફ મજબૂત કદમ ઉપાડ્યા છે. વૈશ્વિક ખાણકામ કંપનીઓ દ્વારા કડક સપ્લાય શિસ્ત, દક્ષિણ આફ્રિકાની ખાણોનું પ્રોડક્શન હોલ્ટ અને રશિયન રફ સપ્લાયમાં ઘટાડાને કારણે માર્કેટમાંથી વધારાનો સ્ટોક ખાલી થઈ ગયો છે. ખાસ કરીને અમેરિકાના યુવાનો (Gen Z) અને એશિયન માર્કેટમાં કુદરતી હીરાની દુર્લભતા, વાસ્તવિક મૂલ્ય અને સામાજિક પ્રતિષ્ઠાને કારણે નેચરલ ડાયમંડની માંગ ઝડપથી પાછી ફરી રહી છે.

ભારતીય પ્રોસેસિંગ હબ પર અસરો અને આઉટલુક

દુનિયાના ૯૦% થી વધુ હીરાનું કટિંગ અને પોલિશિંગ કરતા સુરત ડાયમંડ સેક્ટર માટે આંકડા ખૂબ જ રાહતજનક છે. ૨૦૨૪-૨૫ ની લાંબી મંદી દરમિયાન રફના ઊંચા ભાવ અને પોલિશ્ડના ઘટતા રેટ્સને કારણે જે પ્રોડક્શન કટ આવ્યા હતા, તે હવે નિયંત્રણમાં આવી રહ્યા છે.

ભારતીય કારખાનાઓ અને ટ્રેડિંગ હાઉસીસે છેલ્લા ૬ મહિનામાં પોતાનો જૂનો મધ્યમ અને નીચી ગુણવત્તાનો સ્ટોક ખાલી કરી દીધો છે. હાલમાં માર્કેટમાં નવી ઓર્ડર-આધારિત ઉત્પાદન પ્રવૃત્તિ શરૂ થઈ છે. મુંબઈ ખાતે યોજાયેલા ભારતના સૌથી મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય જ્વેલરી એક્ઝિબિશનમાં સ્થાનિક ખરીદદારો તરફથી અપેક્ષા કરતાં વધુ સારો પ્રતિસાદ મળ્યો છે. ભારતીય મધ્યમ વર્ગની વધતી આવકને કારણે સ્થાનિક ડાયમંડ જ્વેલરી માર્કેટ ડબલ-ડિજિટ ગ્રોથ સાથે આગળ વધી રહ્યું છે. તેમજ જુલાઈ ૨૦૨૬માં અમેરિકા દ્વારા ભારતીય પોલિશ્ડ માલ પર ૧૦% આયાત શુલ્કની આખરી નીતિ સ્પષ્ટ કરી દેવાતા અનિશ્ચિતતા દૂર થઈ છે.

વૈશ્વિક ગ્રોથ પ્રોજેક્શન અને વ્યૂહરચના

ગ્લોબલ માર્કેટ એનાલિસિસ મુજબ, વૈશ્વિક હીરા બજારનું કુલ કદ ૨૦૨૫ માં $૧૦૨.૦૬ બિલિયન હતું, જે વધીને ૨૦૨૬ માં $૧૦૬.૭૬ બિલિયન થશે અને ૨૦૩૪ સુધીમાં ૪.૬% ના ચક્રવૃદ્ધિ વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર (CAGR) સાથે $૧૫૩.૧ બિલિયન પર પહોંચવાની ધારણા છે.

આ નવી તેજીની લહેરમાં ટકી રહેવા અને નફો કમાવવા માટે ભારતીય કટિંગ-પોલિશિંગ ઉદ્યોગે નાના સ્મોલ પૉઇન્ટર્સ (૦.૩૦ થી ૦.૫૦ કેરેટ) પર વધુ ધ્યાન આપવું પડશે, કારણ કે ભાવ સુધારામાં આ કેટેગરી સૌથી આગળ છે. આ સિવાય આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારો હવે ખાણના ઉદ્ગમ સ્થાનના પ્રમાણપત્રો માગી રહ્યા હોવાથી માઇન-ટુ-માર્કેટ ટ્રેસેબિલિટી અપનાવવી અનિવાર્ય બનશે.

આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારી કેન્દ્રોની મુવમેન્ટ અને જીઓપોલિટિકલ અસરો

આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રેડિંગ હબ્સના ડેટા દર્શાવે છે કે ૨૦૨૬ ના બીજા છમાસિક ગાળાથી ફિઝિકલ ડાયમંડ મુવમેન્ટમાં મોટો સુધારો આવ્યો છે. બેલ્જિયમના એન્ટવર્પ ગ્લોબલ ડાયમંડ સેન્ટરના પ્રથમ ક્ષમાસી આંકડા મુજબ, કુલ હીરા વેપાર વર્ષ-દર-વર્ષ ૯% વધીને $૧૦.૬ બિલિયન નોંધાયો છે. ભૌતિક રીતે ટ્રેડ થયેલા હીરાની કુલ સંખ્યા એટલે કે વોલ્યુમમાં ૧૪% નો નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.

બીજી તરફ, દુબઈ ડાયમંડ એક્સચેન્જ (DDE) દ્વારા રફ હીરાના ઓક્શનમાં નવી લેવાલી જોવા મળી છે. ખાસ કરીને આફ્રિકન ખાણ માલિકો અને ભારતીય ઉત્પાદકો વચ્ચે દુબઈ મારફતે થતા રફના કોન્ટ્રેક્ટ્સમાં ૧૨% નો વધારો નોંધાયો છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે વૈશ્વિક સ્તરે હીરાની ભૌતિક એર-મુવમેન્ટ અને કારખાનાઓ સુધીનો સપ્લાય ફ્લો ફરી સક્રિય થયો છે.

રશિયન સૅન્ક્શન્સ અને સપ્લાય ચેઇનમાં ફેરફાર

જીઓપોલિટિકલ તણાવ અને રશિયન માઇનિંગ સપ્લાય પર લાદવામાં આવેલા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોની અસરો હવે માર્કેટમાં સેટલ થવા લાગી છે. પશ્ચિમી દેશો દ્વારા ૦.૫૦ કેરેટથી મોટા હીરા માટે લાગુ કરાયેલા ઓરિજિન-ટ્રેસબિલિટી નિયમોને કારણે રશિયન રફ હીરાઓનું રી-રાઉટિંગ ચીન અને બિન-પશ્ચિમી દેશો તરફ વળ્યું છે.

અમેરિકી સરકારે સૅન્ક્શન્સ અમલીકરણ માટે વધારાનો સમય આપતા અને ટેરિફ નીતિમાં ૧૦% નો સ્પષ્ટ દર જાહેર કરતા, સુરતના નિકાસકારો માટે શિપમેન્ટ મોકલવું વધુ સરળ બન્યું છે. બજારમાં રહેલી કાનૂની અનિશ્ચિતતા દૂર થતાં જ આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારોએ લાંબા ગાળાના ઓર્ડર આપવાના શરૂ કર્યા છે, જેનાથી પ્રોસેસિંગ હાઉસિસને સ્થિરતા મળી છે.

ટેકનોલોજી અને પ્રોસેસિંગ ખર્ચનું અર્થશાસ્ત્ર : સુરતમાં ઓટોમેશન અને AIનો ઉપયોગ

મંદીના અઢી વર્ષ દરમિયાન સુરતના અગ્રણી ઉત્પાદકોએ પોતાના મેન્યુફેક્ચરિંગ ખર્ચને ઘટાડવા માટે ઓટોમેશન અને AI-આધારિત પ્લાનિંગ મશીનો પર ભાર મૂક્યો છે. હવે લેઝર કટિંગ, 4C ઓટો-પ્લાનિંગ અને રોબોટિક પોલિશિંગ વ્હીલ્સના ઉપયોગથી હીરામાંથી મહત્તમ યીલ્ડ મેળવવામાં આવી રહી છે.

અગાઉ જ્યાં રફ હીરાનું પ્લાનિંગ કરવામાં માનવ ભૂલોને કારણે ૨% થી ૫% માલનો બગાડ થતો હતો, ત્યાં હવે એઆઈ-સંચાલિત વિઝન સિસ્ટમ્સ દ્વારા સો ટકા ચોકસાઈ સાથે કટિંગ ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે. આ ટેકનોલોજીકલ અપગ્રેડેશનને કારણે પ્રોસેસિંગ કોસ્ટ પ્રતિ કેરેટ ૧૫% થી ૨૦% ઘટી છે, જેણે ઉત્પાદકોને વૈશ્વિક બજારમાં કિંમત સ્પર્ધાત્મકતા જાળવવામાં મદદ કરી છે.

રફ હીરા અને પોલિશ્ડ વચ્ચેના માર્જિનનો સુધારો

હીરા ઉદ્યોગમાં મંદીનું મુખ્ય કારણ રફ હીરાની ઊંચી કિંમત અને પોલિશ્ડ હીરાના ઘટતા ભાવ વચ્ચેનું નકારાત્મક માર્જિન હતું. ખાણ માલિકોએ રફની કિંમતોમાં ૫% થી ૧૨% સુધીનો તબક્કાવાર ઘટાડો કર્યો છે, જ્યારે બીજી તરફ પોલિશ્ડ હીરાના ભાવ તળિયે પહોંચીને હવે ૦.૫% થી ૨.૫% વધી રહ્યા છે.

આ સુધારાને કારણે મિડસ્ટ્રીમ એટલે કે ભારતીય કટિંગ અને પોલિશિંગ ક્ષેત્રનું પ્રોફિટ માર્જિન, જે અગાઉ શૂન્ય અથવા નેગેટિવ થઈ ગયું હતું, તે વધીને સાત થી નવ ટકાના સ્વસ્થ સ્તરે પાછું આવ્યું છે. આ આર્થિક સ્થિરતાને કારણે સુરતના કારખાનાઓમાં મજૂરોની રોજગારી પુનઃસ્થાપિત થઈ રહી છે અને શિફ્ટ વધારવામાં આવી રહી છે.

કન્ઝ્યુમર બિહેવિયર અને ફાઇન જ્વેલરી માર્કેટનો બદલાવ

વૈશ્વિક સ્તરે ચીનના રિયલ એસ્ટેટ સંકટ અને આર્થિક ધીમાપોઇન્ટને કારણે ચીની બજારમાંથી હીરાની માંગમાં મોટો ઘટાડો થયો છે. પરંતુ આ ખાલીપો ભારતના ઝડપથી વધી રહેલા ઘરેલું જ્વેલરી માર્કેટે પૂરો કર્યો છે. ભારતીય ગ્રાહકોની ડિસ્પોઝેબલ ઇનકમ (વપરાશયોગ્ય આવક) માં થયેલા વધારાને કારણે દેશમાં નેચરલ ડાયમંડ જ્વેલરીનું વેચાણ વાર્ષિક ૧૨% ના દરે વધી રહ્યું છે.

દક્ષિણ એશિયા અને મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) ના દેશોમાં લગ્નસરા અને ઉત્સવો માટે કીમતી ડાયમંડ જ્વેલરી ખરીદવાનો પરંપરાગત ક્રેઝ મજબૂત બન્યો છે. ભારતમાં રિટેલ આઉટલેટ્સ અને નેશનલ જ્વેલરી બ્રાન્ડ્સના ઝડપી વિસ્તરણથી નાના શહેરો સુધી કુદરતી હીરા પહોંચી રહ્યા છે, જેણે વૈશ્વિક મંદીની અસરને રોકવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી છે.

જનરેશન-ઝેડ અને વેલ્થ ટ્રાન્સફરનો યુગ

આગામી દાયકામાં વૈશ્વિક લક્ઝરી માર્કેટમાં એક મોટો ફેરફાર આવવાનો છે. ૨૦૨૧ થી ૨૦૪૧ વચ્ચેના સમયગાળા દરમિયાન અમેરિકા અને યુરોપમાં ૭૨ ટ્રિલિયન ડોલરની સંપત્તિ જૂની પેઢી પાસેથી નવી પેઢી (Millennials અને Gen Z) પાસે ટ્રાન્સફર થઈ રહી છે. આ ઇતિહાસનું સૌથી મોટું સંપત્તિ ટ્રાન્સફર છે.

અભ્યાસો દર્શાવે છે કે આ નવી પેઢી સસ્તી અને કૃત્રિમ વસ્તુઓ કરતાં એવી વસ્તુઓ પસંદ કરે છે જે દુર્લભ, ઓર્ગેનિક અને પર્યાવરણીય રીતે જવાબદાર હોય. કુદરતી હીરા તેમની આકાંક્ષાઓ અને સામાજિક પ્રતિષ્ઠાનું પ્રતીક બની રહ્યા છે. આ વસ્તીવિષયક ફેરફાર લાંબા ગાળે કુદરતી હીરાના બજારને અભૂતપૂર્વ મજબૂતી પૂરી પાડશે.

આગામી દાયકાનો રોડમેપ અને સુરત ડાયમંડ બુર્સનું ભવિષ્ય

દુનિયાના સૌથી મોટા ઓફિસ બિલ્ડિંગ તરીકે ખ્યાતિ પામેલું સુરત ડાયમંડ બુર્સ (SDB) હવે વૈશ્વિક વેપારનું મુખ્ય કેન્દ્ર બનવા તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. મંદીના કારણે જે ઓફિસો શરૂ થવામાં વિલંબ થયો હતો, તે ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના સકારાત્મક આંકડાઓ બાદ ઝડપથી કાર્યરત થઈ રહી છે.

મુંબઈ પરનું નિર્ભરતા ઘટાડીને રફની સીધી આયાત અને પોલિશ્ડની સીધી નિકાસ સુરતથી જ કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય બાયર્સ માટે વિશેષ કસ્ટમ્સ ફ્રેમવર્ક અને સુવિધાઓ શરૂ કરવામાં આવી છે. આનાથી સુરતના સ્થાનિક વેપારીઓને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં ૩% થી ૫% ની મોટી બચત થશે, જે બજારની સ્પર્ધાત્મકતામાં વધારો કરશે.

નિષ્કર્ષ

અઢી વર્ષના આકરા અને મુશ્કેલ તબક્કા બાદ વૈશ્વિક હીરા ક્ષેત્રમાં આવેલો આ ભાવ સુધારો માત્ર હંગામી નથી, પરંતુ બજારના મજબૂત પાયા પર આધારિત છે. ખાણકામ કંપનીઓનું શિસ્તબદ્ધ સપ્લાય કંટ્રોલ, કલ્ચરલ ડાયમંડના મોહભંગ બાદ કુદરતી હીરા તરફ ગ્રાહકોનું પરત ફરવું, અમેરિકા તથા ભારતનું મજબૂત રિટેલિંગ અને સુરતમાં ટેકનોલોજીકલ અપગ્રેડેશન એવા પરિબળો છે જે દર્શાવે છે કે ડાયમંડ ઉદ્યોગ હવે મંદીમાંથી સંપૂર્ણપણે બહાર આવીને તેજીના નવા યુગમાં પ્રવેશ કરી ચૂક્યો છે. આગામી દિવાળી અને ક્રિસમસની ફેસ્ટિવલ સિઝન ભારતીય હીરા ઉદ્યોગ માટે નવી સમૃદ્ધિ અને વિકાસના દ્વાર ખોલશે.

---

Disclaimer : This information has been collected through secondary research and Diamond City Newspaper is not responsible for any errors in the same.

ડાયમંડ સિટી પર ગુજરાત, રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, બિઝનેસ સહિતના હીરા ઉદ્યોગના તમામ સમાચાર વાંચો. લેટેસ્ટ ન્યૂઝથી અપડેટ રહેવા માટે સોશ્યિલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાઓ.

FACEBOOK | TWITTER | TELEGRAM | PINTEREST | LINKEDIN | INSTAGRAM | WhatsApp | YouTube