DIAMOND CITY NEWS, SURAT
ઓલ ઈન્ડિયા જેમ એન્ડ જ્વેલરી ડોમેસ્ટિક કાઉન્સિલ (GJC), જે ભારતભરમાં 6 લાખથી વધુ જ્વેલર્સ, ઉત્પાદકો, રિટેલર્સ, હોલસેલર્સ અને સંલગ્ન વ્યવસાયોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, તેણે મહારાષ્ટ્ર સરકારના 30 સપ્ટેમ્બર 2025ના નિર્ણયને હાર્દિક સ્વાગત કર્યું છે, જેમાં જ્વેલર્સની સુરક્ષા અને વેપારીઓને તપાસ પ્રક્રિયામાં હેરાનગતિમાંથી બચાવવા રાજ્યસ્તરીય ‘દક્ષતા કમિટી’ (વિજિલન્સ કમિટી)ની રચના કરવામાં આવી છે.
આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય જ્વેલરી ઉદ્યોગને સુરક્ષિત અને પારદર્શી વેપારી વાતાવરણ પૂરું પાડવાનો છે, જે ભારતના આર્થિક વિકાસમાં 7% યોગદાન આપે છે અને 50 લાખથી વધુ રોજગારો ઉભા કરે છે. GJC, જે 2006માં સ્થાપિત થયું, જ્વેલરી ઉદ્યોગના હિતોનું રક્ષણ, GST, હોલમાર્કિંગ, ડ્યુટી સ્ટ્રક્ચર અને સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓ પર સરકાર સાથે સહયોગ કરે છે. આ નિર્ણય મહારાષ્ટ્રને જ્વેલર્સ માટે ‘સોન્યા સરખા સોનેરી મહારાષ્ટ્ર’ બનાવવાના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસના વિઝન સાથે સંરેખિત છે.
દક્ષતા કમિટીની રચના અને પશ્ચાદ્ભૂમિ
જ્વેલર્સને ચોરી, લૂંટ અને ડકાઈટીની ઘટનાઓ દરમિયાન તપાસમાં હેરાનગતિનો સામનો કરવો પડે છે, અને કેટલીક ઘટનાઓમાં તેમના જીવન પણ ગુમાવવા પડ્યા છે. આ ચિંતાઓને ધ્યાનમાં લઈને, મહારાષ્ટ્ર સરકારે 14 માર્ચ 2024ના રોજ હોમ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા એક સરક્યુલર જારી કર્યું હતું, જેમાં ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) 317 (પહેલાં ભારતીય દંડ સંહિતા, IPC, કલમ 411) હેઠળ પોલીસ તપાસની પ્રક્રિયાને સ્પષ્ટ કરવામાં આવી હતી.
આ સરક્યુલરમાં ચોરીના માલની રિકવરી અને તપાસમાં જ્વેલર્સની સુરક્ષા અને પારદર્શિતા માટે ખાસ વિજિલન્સ કમિટીની રચનાની ભલામણ કરવામાં આવી હતી. આના પરિણામે, 30 સપ્ટેમ્બર 2025ના રોજ ‘દક્ષતા કમિટી’ની રચના કરવામાં આવી, જેમાં મહારાષ્ટ્રના 36 જિલ્લાઓના પ્રતિનિધિઓ સામેલ છે.
આ કમિટીમાં 12 સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં શ્રી નીતિન ખંડેલવાલ (અકોલા), શ્રી રાજેશ રોકડે (નાગપુર), શ્રી સુભાષ વડાલા (મુંબઈ), શ્રી શૈલેશ ખરોટે, શુધાકર ટાંક, કિરણ અંડીલકર, મહાવીર ગાંધી, ભરત ઓસવાલ, ગિરિશ દેવરામણી, અજિત પેંડુરકર, રાજેન્દ્ર દિંડોરકર અને અમોલ ધોમને જેવા વેપારી પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ થાય છે, ઉપરાંત પોલીસ ડિરેક્ટર જનરલના કાનૂની સલાહકાર પણ સામેલ છે. નજીકના ભવિષ્યમાં, GJCના સહયોગથી દરેક જિલ્લામાં સ્થાનિક દક્ષતા કમિટીઓ રચવાની યોજના છે, જે સ્થાનિક સ્તરે વેપારીઓની સમસ્યાઓનું નિરાકરણ કરશે.
દક્ષતા કમિટીના ઉદ્દેશ્યો અને કાર્યક્ષેત્ર
દક્ષતા કમિટીનો મુખ્ય હેતુ જ્વેલર્સને તપાસ દરમિયાન હેરાનગતિ અને અન્ય સુરક્ષા મુદ્દાઓથી બચાવવાનો છે, જેમાં ચોરી, લૂંટ અને ડકાઈટીના કેસોમાં પોલીસ પ્રક્રિયાઓનું નિરીક્ષણ કરવું, વેપારીઓની ફરિયાદોનું નિરાકરણ કરવું અને પોલીસ અધિકારીઓ સાથે સહયોગ બનાવવો સામેલ છે.
આ કમિટી પોલીસ અને જ્વેલરી ઉદ્યોગ વચ્ચે મધ્યસ્થી તરીકે કામ કરશે, જેથી તપાસ પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને ન્યાયી વર્તનની ખાતરી થાય. આ પહેલ જ્વેલર્સના વ્યવસાયને સુરક્ષિત બનાવવા, તેમના આત્મવિશ્વાસમાં વધારો કરવા અને ઉદ્યોગની વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રચાયેલી છે.
ખાસ કરીને, આ કમિટી BNS 317 હેઠળ ચોરીના માલની રિકવરી સાથે સંકળાયેલી તપાસ પ્રક્રિયાઓનું નિરીક્ષણ કરશે, જેમાં ખોટી રીતે જ્વેલર્સને શંકાસ્પદ ગણવાને બદલે વાસ્તવિક ગુનાહિત નેટવર્ક પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.
GJCના અધ્યક્ષ રાજેશ રોકડે, જે નાગપુરના રોકડે જ્વેલર્સના માલિક અને GJCની કાનૂની કમિટીના કોન્વેનર છે, આ નિર્ણયને ‘ઐતિહાસિક’ ગણાવ્યો અને જણાવ્યું કે તે મહારાષ્ટ્ર સરકારની જ્વેલરી ઉદ્યોગ માટે સુરક્ષિત વાતાવરણ બનાવવાની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.
તેમણે ભારતભરના જ્વેલર્સને તેમના રાજ્ય સરકારો સાથે સહયોગ કરીને આવી જ કમિટીઓ રચવા અપીલ કરી, જેથી રાષ્ટ્રીય સ્તરે એક મજબૂત ફ્રેમવર્ક બની શકે. GJCના ઉપાધ્યક્ષ અવિનાશ ગુપ્તાએ આ પગલાને ‘ક્રાંતિકારી’ ગણાવ્યું અને ઉમેર્યું કે આ પહેલ વેપારીઓના આત્મવિશ્વાસમાં વધારો કરશે અને રાષ્ટ્રીય સ્તરે જ્વેલરી ઉદ્યોગ માટે સુરક્ષિત ઇકોસિસ્ટમ બનાવશે.
GJCએ મુખ્યમંત્રી શ્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ, ગૃહ રાજ્ય મંત્રી શ્રી પંકજ ભોયર અને MLC શ્રીમતી ચિત્રા વાઘના પ્રયાસોને બિરદાવ્યા, જેમણે આ સુધારાને સાકાર કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી. GJC હવે રાષ્ટ્રીય પ્લાન ઑફ એક્શન તૈયાર કરી રહ્યું છે, જેમાં ભારતભરની રાજ્ય-સ્તરીય જ્વેલરી એસોસિએશનોને આ પહેલને અપનાવવા અને સમાન કમિટીઓ રચવા આમંત્રણ આપવામાં આવશે.
જ્વેલરી ઉદ્યોગમાં સુરક્ષાની સમસ્યાઓ અને GJCની ભૂમિકા
ભારતીય જ્વેલરી ઉદ્યોગ, જે વૈશ્વિક સ્તરે બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું બજાર છે, તે દેશના GDPમાં 7% યોગદાન આપે છે અને 50 લાખથી વધુ લોકોને રોજગાર પૂરો પાડે છે. જોકે, આ ઉદ્યોગમાં સુરક્ષા એક મોટો પડકાર છે, ખાસ કરીને ચોરી અને લૂંટની ઘટનાઓમાં. 2023-24માં, મહારાષ્ટ્રમાં જ્વેલરી દુકાનોમાં ચોરીની 200થી વધુ ઘટનાઓ નોંધાઈ, જેમાં 30થી વધુ કેસમાં હિંસક હુમલાઓ અને 5 કેસમાં જ્વેલર્સના મોત થયા.
આ ઘટનાઓએ જ્વેલર્સમાં ભયનું વાતાવરણ ઉભું કર્યું છે, અને પોલીસ તપાસ દરમિયાન ખોટી રીતે શંકાસ્પદ ગણાવીને હેરાનગત્તિનો સામનો કરવો પડે છે. GJCએ આ મુદ્દાઓને ઉઠાવવા માટે વર્ષોથી સરકાર સાથે ચર્ચા કરી છે, અને દક્ષતા કમિટીની રચના તેમના પ્રયાસોનું પરિણામ છે. GJCએ 2019થી સરકાર સાથે સુરક્ષા, હોલમાર્કિંગ અને GST નીતિઓ પર કામ કર્યું છે, અને આ પહેલ રાષ્ટ્રીય સ્તરે આ ઉદ્યોગને મજબૂત કરવાની દિશામાં એક મહત્વનું પગલું છે.
મહારાષ્ટ્ર ભારતનું પ્રથમ રાજ્ય બન્યું છે જેણે જ્વેલર્સની સુરક્ષા માટે આવી વિશેષ કમિટીની રચના કરી છે. આ પહેલ ભારતના અન્ય રાજ્યો જેવા કે ગુજરાત, રાજસ્થાન, પશ્ચિમ બંગાળ અને તમિલનાડુ, જ્યાં જ્વેલરી ઉદ્યોગ મોટો છે, તેમના માટે એક મોડેલ તરીકે કામ કરશે.
GJCએ રાષ્ટ્રીય પ્લાન ઑફ એક્શનની રૂપરેખા તૈયાર કરવાનું શરૂ કર્યું છે, જેમાં રાજ્ય-સ્તરીય જ્વેલરી એસોસિએશનોને સરકારો સાથે સહયોગ કરવા અને સમાન કમિટીઓ રચવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે. આ ફ્રેમવર્ક ભારતના જ્વેલરી ઉદ્યોગને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવશે, ખાસ કરીને યુએસ અને યુરોપ જેવા બજારોમાં, જ્યાં પારદર્શિતા અને સુરક્ષા એ ગ્રાહકોની મુખ્ય માંગ છે.
- મહારાષ્ટ્ર સરકારની દક્ષતા કમિટીની રચના જ્વેલરી ઉદ્યોગ માટે એક ઐતિહાસિક પગલું છે, જે વેપારીઓને સુરક્ષિત વાતાવરણ પૂરું પાડશે અને પોલીસ તપાસમાં પારદર્શિતા લાવશે. GJCના સહયોગથી, આ પહેલ રાષ્ટ્રીય સ્તરે વિસ્તરશે, જે ભારતના જ્વેલરી ઉદ્યોગને વધુ મજબૂત અને વિશ્વસનીય બનાવશે.
- મહારાષ્ટ્ર સરકારે 30 સપ્ટેમ્બર 2025ના રોજ ‘દક્ષતા કમિટી’ રચી, જેમાં 36 જિલ્લાઓના 12 વેપારી પ્રતિનિધિઓ અને પોલીસ ડિરેક્ટર જનરલના કાનૂની સલાહકાર સામેલ છે; 14 માર્ચ 2024ના સરક્યુલરમાં BNS 317 હેઠળ તપાસ પ્રક્રિયા અને કમિટીની ભલામણ કરવામાં આવી.
- GJC, જે 6 લાખથી વધુ જ્વેલર્સનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, તેને આ પગલાને ‘ઐતિહાસિક’ ગણાવ્યું અને મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ, મંત્રી પંકજ ભોયર અને MLC ચિત્રા વાઘના પ્રયાસોની પ્રશંસા કરી.
- GJC રાષ્ટ્રીય પ્લાન ઑફ એક્શન તૈયાર કરી રહ્યું છે અને અન્ય રાજ્યોમાં આવી કમિટીઓ રચવા અપીલ કરી રહ્યું છે, જે જ્વેલરી ઉદ્યોગ માટે સુરક્ષિત ઇકોસિસ્ટમ બનાવશે.
Disclaimer : This information has been collected through secondary research and Diamond City Newspaper is not responsible for any errors in the same.
ડાયમંડ સિટી પર ગુજરાત, રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, બિઝનેસ સહિતના હીરા ઉદ્યોગના તમામ સમાચાર વાંચો. લેટેસ્ટ ન્યૂઝથી અપડેટ રહેવા માટે સોશ્યિલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાઓ.
FACEBOOK | TWITTER | TELEGRAM | PINTEREST | LINKEDIN | INSTAGRAM | WhatsApp | YouTube
