આયોજન, ક્ષેત્રીય ભાગીદારી અને નીતિગત નિર્ણયોનો સાર સિંગાપોર વર્લ્ડ ડાયમંડ કોંગ્રેસે વૈશ્વિક ક્ષેત્રે એક અભૂતપૂર્વ એકતા અને વ્યૂહાત્મક સંકલનનું ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે. આ મહાસંમેલનમાં આફ્રિકન ખાણકામ રાષ્ટ્રો, ભારતના સુરત અને મુંબઈ જેવા મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ અને પશ્ચિમી લક્ઝરી બજારો વચ્ચે સીધો સેતુ સ્થપાયો છે. પરિષદ દરમિયાન યોજાયેલા ચાર દિવસીય ગહન સત્રોમાં લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ (LGD) અને કુદરતી હીરાનું સ્પષ્ટ વિભાજન, ગ્રાહક સજાગતા માટે ભંડોળ, અને જી-૭ પ્રતિબંધો વચ્ચે વેપારીઓના હિતોનું રક્ષણ જેવા જટિલ મુદ્દાઓ પર સર્વસંમતિ સાધવામાં આવી. આ પરિષદના સમાપને પસાર કરાયેલું ઐતિહાસિક ‘સિંગાપોર ડિક્લેરેશન’ સમગ્ર ઉદ્યોગ માટે પર્યાવરણીય, સામાજિક અને નૈતિક ઉત્તરદાયિત્વ માટેનો નવો વૈશ્વિક માપદંડ બનીને ઉભર્યું છે.
DIAMOND CITY NEWS, SURAT
માનવ ઇતિહાસમાં હીરા માત્ર એક મૂલ્યવાન રત્ન નથી રહ્યા, પરંતુ તે સત્તા, સમૃદ્ધિ, અવિનાશી પ્રેમ અને કલાત્મક શ્રેષ્ઠતાનું અનન્ય પ્રતીક રહ્યા છે. વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં આવી રહેલા ઝડપી પરિવર્તનો, ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) તણાવ અને તકનીકી ક્રાંતિ વચ્ચે હીરા ઉદ્યોગ આજે તેના ઇતિહાસના સૌથી નિર્ણાયક મોડ પર ઊભો છે.
આ પરિપ્રેક્ષ્યમાં, દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના પ્રમુખ આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને ફાઇનાન્શિયલ હબ એવા સિંગાપોર ખાતે આયોજિત ૪૧મી વર્લ્ડ ડાયમંડ કોંગ્રેસ (World Diamond Congress) એ સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.
વર્લ્ડ ફૅડરેશન ઓફ ડાયમંડ બુર્સીસ (WFDB) અને ઇન્ટરનેશનલ ડાયમંડ મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન (IDMA) ના સંયુક્ત તત્વાવધાનમાં યોજાયેલું આ મહાસંમેલન માત્ર એક વાર્ષિક મંચ નથી, પરંતુ તે “હીરા જગતનું દાવોસ” છે, જ્યાં ખાણકામથી લઈને આંગળીમાં સજાવા સુધીની સમગ્ર સપ્લાય ચેઈનના નીતિગત નિર્ણયો ઘડાય છે.
સિંગાપોરના આંગણે યોજાયેલી આ ઐતિહાસિક કોંગ્રેસે વૈશ્વિક હીરા માર્કેટની દિશા બદલવા, ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા અને ૨૧મી સદીના આધુનિક વેપાર માટેની એક મજબૂત પાયાબંધી કરી છે.
સિંગાપોર પસંદગી પાછળનું આયોજન અને પૃષ્ઠભૂમિ
વર્લ્ડ ફૅડરેશન ઓફ ડાયમંડ બુર્સીસ (WFDB) અને ઇન્ટરનેશનલ ડાયમંડ મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન (IDMA) દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની ૪૧મી વર્લ્ડ ડાયમંડ કોંગ્રેસના આયોજન માટે સિંગાપોરની પસંદગી કરવી એ માત્ર એક સંયોગ નહોતો, પરંતુ તેની પાછળ ગહન આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક વિચારણા રહેલી હતી.
દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાનું આ નાનું રાષ્ટ્ર આજે વૈશ્વિક ફાઇનાન્સ, લોજિસ્ટિક્સ અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારનું મુખ્ય હૃદયસમા કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. હીરા ઉદ્યોગ જેવા અત્યંત મૂલ્યવાન અને સંવેદનશીલ ક્ષેત્ર માટે સલામતી, કાર્યક્ષમ બેંકિંગ સિસ્ટમ અને મુક્ત વેપાર નીતિઓ અત્યંત જરૂરી હોય છે, જે તમામ સુવિધાઓ સિંગાપોર એક જ સ્થળે પૂરી પાડે છે.
ઐતિહાસિક પરિપ્રેક્ષ્યમાં જોઈએ તો, સિંગાપોરે ૧૯૮૮માં ૨૪મી વર્લ્ડ ડાયમંડ કોંગ્રેસનું સફળ આયોજન કર્યું હતું.
ત્યારબાદ દાયકાઓ પછી પુનઃ આ વૈશ્વિક શિખર સંમેલનનું યજમાનપદ સિંગાપોરને સોંપવું એ દર્શાવે છે કે, વૈશ્વિક હીરા વેપારનું ગુરુત્વાકર્ષણ કેન્દ્ર હવે પશ્ચિમી દેશોથી ખસીને એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્ર તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.
એશિયાઈ દેશોમાં વધી રહેલી સમૃદ્ધિ અને સિંગાપોરની વિશિષ્ટ ભૌગોલિક સ્થિતિને કારણે આ શહેર-રાજ્ય આફ્રિકાના કાચા હીરાના ઉત્પાદકો અને એશિયાના પ્રોસેસિંગ હબ વચ્ચે એક આદર્શ સેતુ સાબિત થયું છે.
આ કોંગ્રેસના આયોજન પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય માત્ર બેઠકો યોજવાનો નહોતો, પરંતુ તેને ‘સિંગાપોર ઇન્ટરનેશનલ જ્વેલરી એક્સ્પો’ (SIJE) જેવા અગ્રણી પ્રદર્શન સાથે સાંકળીને એક વિશાળ વ્યવસાયિક મંચ પૂરું પાડવાનો હતો.
ડાયમંડ એક્સચેન્જ ઓફ સિંગાપોર (DES) ના નેતૃત્વ હેઠળ, સ્થાનિક આયોજકોએ વૈશ્વિક કક્ષાનું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પૂરું પાડ્યું હતું. મરીના બે સેન્ડ્સ એક્ઝિબિશન સેન્ટર ખાતે આયોજિત આ પરિષદમાં વિશ્વભરના પ્રતિનિધિઓ માટે ઉચ્ચ કક્ષાની લોજિસ્ટિકલ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી હતી.
વધુમાં, સિંગાપોરની બેંકિંગ સિસ્ટમ વૈશ્વિક સ્તરે અત્યંત વિશ્વસનીય ગણાય છે. હીરા ઉદ્યોગ હાલમાં ધિરાણ (Liquidity) અને ફાઇનાન્સના સખત પડકારોનો સામનો કરી રહ્યો છે ત્યારે સિંગાપોરના ફાઇનાન્શિયલ ફંડ્સ અને રોકાણકારો સાથે હીરા ઉદ્યોગકારોનો સીધો સંપર્ક કરાવવો એ આ આયોજનની મુખ્ય વ્યૂહરચના હતી.
આ કોંગ્રેસે સાબિત કર્યું કે સિંગાપોર માત્ર રત્નોનું માર્કેટ નથી, પરંતુ તે ભવિષ્યના હીરા વેપારનું ટેકનોલોજી અને ફાઇનાન્સ ક્ષેત્રે નેતૃત્વ કરતું કેન્દ્ર છે.
આયોજન સમિતિએ ખાસ કરીને એ વાતનું ધ્યાન રાખ્યું હતું કે આ પરિષદમાં માત્ર પરંપરાગત હીરાના વેપારીઓ જ નહીં, પરંતુ ફિનટેક નિષ્ણાતો, બ્લોકચેન ડેવલપર્સ, પર્યાવરણવિદો અને વૈશ્વિક લક્ઝરી બ્રાન્ડ્સના પ્રતિનિધિઓ પણ એકસાથે જોડાય.
આ બહુઆયામી અભિગમને કારણે આયોજનના પ્રારંભિક તબક્કાથી જ સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન સિંગાપોર તરફ ખેંચાયું હતું.
આ પરિષદના પૂર્વ-આયોજન તબક્કામાં જ WFDB અને IDMA ની સંયુક્ત સમિતિઓએ વિવિધ દેશોની બુર્સ અને વેપારી મંડળો સાથે મહિનાઓ સુધી બેઠકો કરી હતી. વૈશ્વિક આર્થિક મિશ્રણ, ફુગાવો અને યુક્રેન-રશિયા સંઘર્ષ બાદ પુરવઠા શૃંખલામાં આવેલા વિક્ષેપો વચ્ચે આ આયોજન અત્યંત સમયસૂચક બની રહ્યું.
આથી આ કોંગ્રેસ માત્ર એક મેળાવડો ન રહેતાં, હીરા જગત માટે અસ્તિત્વ અને પુનરુત્થાનની લડાઈનું કેન્દ્ર બની ગઈ.
સિંગાપોર સરકારે પણ આ આયોજનને પૂર્ણ રાજદ્વારી અને લોજિસ્ટિકલ ટેકો આપ્યો હતો. ટુરિઝમ બોર્ડ અને ટ્રેડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટીના સહયોગથી આયોજિત આ શિખર સંમેલને સાબિત કરી દીધું કે, આધુનિક યુગમાં હીરાનો વેપાર માત્ર ભૂતકાળની પરંપરાઓ પર નિર્ભર રહી શકે નહીં, પરંતુ તેને સિંગાપોર જેવા આધુનિક અને તટસ્થ વેપાર કેન્દ્રોની જરૂર છે.
સંમેલનનું શેડ્યૂલ
મહાસંમેલનનું શેડ્યૂલ ચાર દિવસના સમયગાળામાં અત્યંત ઝીણવટપૂર્વક વહેંચવામાં આવ્યું હતું, જેથી દરેક મુદ્દા પર ગહન અને સાર્થક ચર્ચા થઈ શકે.
પ્રથમ દિવસ મુખ્યત્વે વૈશ્વિક પ્રતિનિધિઓના આગમન, નોંધણી અને ભવ્ય ઉદ્ઘાટન સમારોહ માટે અનામત રાખવામાં આવ્યો હતો. પ્રથમ દિવસે યોજાયેલા પ્રારંભિક સત્રમાં વિશ્વભરના આર્થિક વિશ્લેષકોએ વૈશ્વિક લક્ઝરી માર્કેટની વર્તમાન સ્થિતિ અને તેમાં હીરાના સ્થાન પર વ્યાપક પ્રેઝન્ટેશન આપ્યા હતા.
બીજો દિવસ સંપૂર્ણપણે તકનીકી, નીતિગત અને માળખાકીય ચર્ચાઓ માટે ફાળવવામાં આવ્યો હતો. આ દિવસે સવારના સત્રમાં લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ (LGD) અને કુદરતી હીરા વચ્ચેના સંતુલન, માર્કેટિંગ અને ભેદભાવ પર ગરમ ચર્ચાઓ થઈ હતી.
બપોર પછીના સત્રમાં કિમ્બર્લી પ્રોસેસને વધુ મજબૂત કરવા અને સપ્લાય ચેઈનની પારદર્શિતા જાળવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી આધુનિક તકનીકો પર કાર્યશાળાઓ યોજાઈ હતી.
ત્રીજા દિવસે જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી અને વૈશ્વિક માર્કેટિંગ વ્યૂહરચનાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું. આ દિવસે આફ્રિકન હીરા ઉત્પાદક દેશો અને એશિયન પ્રોસેસિંગ હબ વચ્ચે સીધા સંવાદ માટે ગોળમેજી પરિષદનું આયોજન કરાયું હતું.
વિશ્વની અગ્રણી માઇનિંગ કંપનીઓ જેમ કે ડી બિયર્સ, અલરોસા અને રિયો ટિંટોના પ્રતિનિધિઓએ વેપારીઓ સાથે સીધો સંવાદ સાધીને ભવિષ્યના ઉત્પાદન અને પુરવઠા અંગે ચર્ચા કરી હતી.
અંતિમ એટલે કે ચોથા દિવસે તમામ સત્રો દરમિયાન થયેલી ચર્ચાઓનો સારાંશ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો.
આ દિવસે WFDB અને IDMA ના સામાન્ય સભાઓ યોજાઈ હતી, જેમાં આગામી વર્ષો માટે સંસ્થાકીય હોદ્દેદારોની ચૂંટણી અને નીતિગત સુધારાઓને આખરી ઓપ આપવામાં આવ્યો હતો. બપોર પછીના સત્રમાં ‘સિંગાપોર ડિક્લેરેશન’ નો મુસદ્દો રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો.
ચોથા દિવસની સાંજ ભવ્ય સમાપન સમારોહ અને “ગ્રેન્ડ નેટવર્કિંગ ગાલા ડિનર’ સાથે પૂર્ણ થઈ હતી. આ પ્રસંગે વિશ્વભરમાંથી આવેલા તમામ પ્રતિનિધિઓએ એકબીજા સાથે વ્યાપારી સંબંધો મજબૂત કર્યા હતા.
સમગ્ર શેડ્યૂલ એ રીતે ડિઝાઈન કરાયું હતું કે દરેક સહભાગીને પોતાના ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો સાથે જોડાવાની અને વૈશ્વિક વિઝનને સમજવાની પૂરતી તક મળે.
શેડ્યૂલમાં યુવા ઉદ્યોગસાહસિકો માટે ‘યંગ ડાયમંડ લીડર્સ સોસાયટી’ ના ખાસ સત્રો પણ સામેલ હતા.
આ સત્રોમાં નવી પેઢીના વિચારો, ઈ-કોમર્સ, ડિજિટલ માર્કેટિંગ અને સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં હીરાનું વેચાણ કેવી રીતે વધારવું તે અંગે વિસ્તૃત ચર્ચાઓ કરવામાં આવી હતી, જે આ કોંગ્રેસનું એક વિશિષ્ટ પાસું હતું.
ઉપસ્થિત રહેલા વૈશ્વિક દિગ્ગજો અને તેમની વિશિષ્ટ ભૂમિકા
આ વર્લ્ડ ડાયમંડ કોંગ્રેસમાં વૈશ્વિક હીરા જગતના પ્રભાવશાળી નેતાઓ, સરકારી અધિકારીઓ, નીતિ-નિર્ધારકો અને ઉદ્યોગપતિઓની અભૂતપૂર્વ હાજરી જોવા મળી હતી.
વર્લ્ડ ફૅડરેશન ઓફ ડાયમંડ બુર્સીસ (WFDB) ના પ્રમુખ યાકોવ અહરનરે ઉપસ્થિત રહીને સમગ્ર સંમેલનનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. તેમણે પોતાના પ્રારંભિક પ્રવચનમાં વૈશ્વિક બુર્સ વચ્ચે પરસ્પર વિશ્વાસ, સહયોગ અને કઠિન આર્થિક સ્થિતિમાં એકતા જાળવી રાખવા માટે આહ્વાન કર્યું હતું.
ઇન્ટરનેશનલ ડાયમંડ મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન (IDMA) ના પ્રમુખ અને તેમની ટીમે ઉત્પાદન ક્ષેત્રે આવી રહેલા ફેરફારો અને ફેક્ટરીઓમાં કામ કરતા રત્નકલાકારોના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટેનો પક્ષ રજૂ કર્યો હતો. નેચરલ ડાયમંડ કાઉન્સિલ (NDC) ના વડાએ ગ્રાહકોમાં કુદરતી હીરા માટે આકર્ષણ વધારવા માટે આગામી સમયમાં હાથ ધરાનાર વૈશ્વિક માર્કેટિંગ ઝુંબેશની વિગતો આપતાં મોટું ફંડ ફાળવવાની જાહેરાત કરી હતી.
ભારત, જે વિશ્વના ૯૦ ટકાથી વધુ હીરાનું કટિંગ અને પોલિશિંગ કરે છે, તેનું પ્રતિનિધિત્વ અત્યંત મજબૂત હતું.
જેમ એન્ડ જ્વેલરી એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલ (GJEPC) અને ભારત ડાયમંડ બુર્સ (BDB) ના અગ્રણી નેતાઓએ આ પરિષદમાં ભારતીય ઉદ્યોગનો અવાજ બુલંદ કર્યો હતો. તેમણે સુરત અને મુંબઈના ઉત્પાદકોને સસ્તા ધિરાણ, કાચા હીરાનો સરળ પુરવઠો અને વૈશ્વિક નિકાસ નીતિઓમાં રાહત આપવા માટેની દલીલો કરી હતી.
આફ્રિકન ખંડના હીરા ઉત્પાદક દેશો જેવા કે બોત્સ્વાના, અંગોલા, દક્ષિણ આફ્રિકા અને નામિબિયાના ખાણકામ મંત્રીઓ અને ઉચ્ચ સરકારી અધિકારીઓએ આ સંમેલનમાં સક્રિય ભાગ લીધો હતો.
આ નેતાઓએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, તેઓ માત્ર કાચા હીરાની નિકાસ કરવા નથી માંગતા, પરંતુ પોતાના દેશોમાં ‘બેનિફિશિયેશન’ (સ્થાનિક મૂલ્યવર્ધન) વધારવા માંગે છે. તેમણે વૈશ્વિક રોકાણકારોને આફ્રિકામાં કટિંગ અને પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સ સ્થાપવા માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું.
સિંગાપોર તરફથી ડાયમંડ એક્સચેન્જ ઓફ સિંગાપોરના પ્રમુખ અને સ્થાનિક વેપાર મંત્રાલયના અગ્રણી અધિકારીઓએ હાજરી આપી હતી.
તેમણે એશિયા-પેસિફિક માર્કેટમાં સિંગાપોર કેવી રીતે સલામત અને કાર્યક્ષમ ટ્રેડિંગ હબ તરીકે સેવા આપી શકે છે તે અંગેનું રોડમેપ રજૂ કર્યો હતો. તેમની હાજરીએ આયોજનને સરકારી પીઠબળ અને વૈશ્વિક માન્યતા પ્રદાન કરી હતી.
આ ઉપરાંત, મુખ્ય માઇનિંગ જાયન્ટ્સ જેવા કે ડી બિયર્સ, અલ્રોસા અને અન્ય કંપનીઓના સી.ઈ.ઓ. પણ આ મંચ પર ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
તેમણે કાચા હીરાના ભાવમાં સ્થિરતા લાવવા, ઉત્પાદન પર નિયંત્રણ રાખવા અને ખાણકામ ક્ષેત્રે પર્યાવરણીય સુધારાઓ દાખલ કરવા અંગે પોતાના વિચારો વ્યક્ત કર્યા હતા.
આ તમામ અગ્રણીઓની હાજરીથી એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું કે સિંગાપોર કોંગ્રેસ માત્ર એક ઔપચારિક બેઠક નહોતી, પરંતુ વૈશ્વિક હીરા ઉદ્યોગની ભાવિ દિશા નક્કી કરતી એક સર્વોચ્ચ ‘પાવર કમિટી’ તરીકે કાર્ય કરી રહી હતી.
દરેક નેતાએ પોતાની જવાબદારી સમજીને ઉદ્યોગને મંદીમાંથી બહાર લાવવા સહિયારા પ્રયાસો કરવાનો સંકલ્પ લીધો હતો.
મુખ્ય ચર્ચાના વિષયો, વિવાદો અને નિર્ણયો
સિંગાપોર કોંગ્રેસ દરમિયાન જે વિષયો પર ચર્ચા થઈ તેમાંથી સૌથી સંવેદનશીલ મુદ્દો લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ (LGD) અને કુદરતી હીરા વચ્ચેનો સ્પષ્ટ તફાવત જાળવવાનો હતો.
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં કૃત્રિમ હીરાના ઉત્પાદનમાં થયેલા વિસ્ફોટક વધારાને કારણે બજારમાં કુદરતી હીરાના ભાવો અને માર્કેટ શેર પર ભારે અસર પડી હતી.
કોંગ્રેસે સર્વાનુમતે નિર્ણય લીધો કે લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ્સને ‘હીરા’ તરીકે દર્શાવતી વખતે તેનું સ્પષ્ટ ડિસ્ક્લોઝર આપવું ફરજિયાત રહેશે અને બંનેના માર્કેટિંગ સેગમેન્ટ સંપૂર્ણપણે અલગ રાખવામાં આવશે.
બીજો અગત્યનો વિષય ‘સપ્લાય ચેઈન પારદર્શિતા’ અને જી-૭ (G7) દેશો દ્વારા રશિયન હીરા પર લાદવામાં આવેલા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોનો હતો. યુરોપિયન યુનિયન અને અમેરિકા દ્વારા હીરાના મૂળ ચકાસવા માટે લાદવામાં આવેલા કડક નિયમોને કારણે ઉદ્યોગમાં ઉદ્ભવેલી અસુરક્ષા પર ગંભીર મંથન થયું હતું.
ભારત અને અન્ય મધ્યસ્થી દેશોએ રજૂઆત કરી હતી કે આ સખત નિયમોથી નાના અને મધ્યમ કદના વેપારીઓને નુકસાન ન પહોંચવું જોઈએ.
આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે બ્લોકચેન તકનીક અને ડિજિટલ ટ્રેસેબિલિટીનો ઉપયોગ વધારવા પર નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. ‘માઇન ટુ ફિંગર’ હીરાના પ્રત્યેક તબક્કાનું ડિજિટલ ટ્રેકિંગ થાય તે માટે નવી ટેકનોલોજીકલ પ્રણાલી અપનાવવા પર સંમતિ સાધવામાં આવી હતી. આનાથી હીરાનો સ્રોત સાચો છે કે નહીં તે ગ્રાહક પોતે મોબાઈલ સ્કેન દ્વારા જાણી શકશે.
તદુપરાંત, કૂદરતી હીરાના વૈશ્વિક માર્કેટિંગ માટે મોટું ભંડોળ એકત્ર કરવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લેવાયો હતો. જે રીતે ૧૯૮૦ અને ૯૦ના દાયકામાં “A Diamond is Forever” કેમ્પેઇન દ્વારા સમગ્ર વિશ્વમાં હીરાનું આકર્ષણ ઊભું કરાયું હતું, તે જ રીતે આજના યુવાનો (Gen Z અને Millennials) ને આકર્ષવા માટે ભાવનાત્મક અને પર્યાવરણીય મૂલ્યો પર આધારિત નવી વૈશ્વિક ઝુંબેશ શરૂ કરવાનું નક્કી થયું.
પર્યાવરણીય, સામાજિક અને ગવર્નન્સ (ESG) ધોરણોનું પાલન કરવું એ હવે મરજિયાત નથી પરંતુ ફરજિયાત છે તેવો સ્પષ્ટ સંદેશ આ પરિષદમાંથી આપવામાં આવ્યો હતો. ખાણકામ કરતા વિસ્તારોમાં સ્થાનિક વસ્તીના આરોગ્ય, શિક્ષણ અને પર્યાવરણના જતન માટે હીરા કંપનીઓએ પોતાની કમાણીનો ચોક્કસ હિસ્સો વાપરવો પડશે તેવી નીતિ વિષયક માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરવામાં આવી હતી.
અંતમાં, હીરા ઉદ્યોગમાં બેંકિંગ ધિરાણ સરળ બનાવવા માટે વૈશ્વિક બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ સાથે એક ‘ગ્લોબલ ડાયમંડ ફાઇનાન્સ ટાસ્ક ફોર્સ’ બનાવવાનો નિર્ણય લેવાયો. આ ટાસ્ક ફોર્સ બેંકોને હીરા ક્ષેત્રની કાર્યપદ્ધતિ સમજાવશે અને વેપારીઓને વાજબી વ્યાજદરે વર્કિંગ કેપિટલ મળી રહે તે માટે મધ્યસ્થી તરીકે કામ કરશે.
‘સિંગાપોર ડિક્લેરેશન’ અને સમાપન સમારોહ
કોંગ્રેસના અંતિમ દિવસે રજૂ કરવામાં આવેલું ‘સિંગાપોર ડિક્લેરેશન’ વૈશ્વિક હીરા ઉદ્યોગના ઇતિહાસમાં એક માઇલસ્ટોન દસ્તાવેજ તરીકે અંકિત થઈ ગયું છે. આ જાહેરનામામાં સમગ્ર વિશ્વના હીરા સમુદાયે એકસૂત્ર થઈને ભવિષ્યના વેપાર માટે પાંચ મુખ્ય સ્તંભો ઘડી કાઢ્યા હતા: પારદર્શિતા, ટકાઉ વિકાસ , ગ્રાહક સુરેક્ષા, તકનીકી ઉત્ક્રાંતિ અને સામાજિક જવાબદારી.
સમાપન સમારોહ દરમિયાન WFDB અને IDMA ના અગ્રણીઓએ આ જાહેરનામા પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ દસ્તાવેજ મુજબ વિશ્વની તમામ ડાયમંડ બુર્સે પોતાના સભ્યો માટે આચારસંહિતા વધુ કડક બનાવવાની રહેશે. જો કોઈ વેપારી કૃત્રિમ હીરાને કુદરતી તરીકે વેચતા અથવા ગેરકાયદેસર હીરાના વેપારમાં સંડોવાયેલો જણાશે તો તેની સદસ્યતા વૈશ્વિક સ્તરે રદ કરવામાં આવશે.
સમાપન પ્રવચનમાં વક્તાઓએ સિંગાપોરના આતિથ્ય અને આયોજનની ખૂબ પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે જ્યારે વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં અનિશ્ચિતતાનો માહોલ છે ત્યારે સિંગાપોર કોંગ્રેસે ઉદ્યોગને એક નવો આશાવાદ અને સ્પષ્ટ રોડમેપ આપ્યો છે. આ આયોજને સાબિત કર્યું કે એકતા અને તકનીકના બળે સૌથી મોટા પડકારોને પણ પાર કરી શકાય છે.
સમાપન સમારોહમાં પરંપરાગત સંગીત અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોની સાથે વૈશ્વિક જ્વેલરી ડિઝાઇનર્સના ઉત્કૃષ્ટ પીસનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. સમગ્ર વિશ્વમાંથી આવેલા પ્રતિનિધિઓએ સિંગાપોરની આ ઐતિહાસિક વિનિંગ મોમેન્ટને બિરદાવી હતી અને એકબીજા સાથે વ્યાપારી સંબંધો વધુ ગાઢ બનાવવાના વચનો આપ્યા હતા.
આ સમારોહમાં આગામી વર્લ્ડ ડાયમંડ કોંગ્રેસના યજમાન દેશની પણ જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, જેનાથી ભવિષ્યની સફરનો પ્રારંભ થયો હતો. સિંગાપોરથી વિદાય લેતી વખતે તમામ પ્રતિનિધિઓના મનમાં એક નવો ઉત્સાહ અને પોતાના દેશમાં જઈને ઉદ્યોગને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવાનો દ્રઢ સંકલ્પ દેખાતો હતો.
અંતે, સમાપન ભોજન સમારંભમાં વિશ્વના ટોચના ઉદ્યોગપતિઓએ અનૌપચારિક વાતાવરણમાં વિચારોની આપ-લે કરી હતી. આ સમારોહ માત્ર એક કાર્યક્રમનો અંત નહોતો પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય હીરા ક્ષેત્ર માટે એક નવા યુગનો સૂર્યોદય હતો, જેણે જૂની પરંપરાઓને આધુનિક તકનીકો સાથે જોડવાનું કામ કર્યું.
વૈશ્વિક હીરા માર્કેટ, ભારત અને આફ્રિકન દેશો પર અસરો
સિંગાપોર વર્લ્ડ ડાયમંડ કોંગ્રેસના નિર્ણયોની વૈશ્વિક અસરો અત્યંત વ્યાપક અને દૂરગામી રહેવાની છે. સૌથી પહેલી અસર વૈશ્વિક કન્ઝ્યુમર માર્કેટ પર પડશે. કુદરતી હીરા માટે શરૂ થનાર વૈશ્વિક પ્રોમોશનલ કેમ્પેઇનથી અમેરિકા, ચીન, યુરોપ અને ભારત જેવા મોટા બજારોમાં કૂદરતી હીરાની માંગ પુનઃજીવિત થશે, જેનાથી છેલ્લા કેટલાક સમયથી અટકેલા ભાવોમાં સ્થિરતા આવશે.
ભારતના હીરા ઉદ્યોગ, વિશેષ કરીને સુરત અને મુંબઈ માટે આ કોંગ્રેસના નિર્ણયો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. બ્લોકચેન ટ્રેસેબિલિટી અને એથિકલ સોર્સિંગના ધોરણો અપનાવવાથી ભારતીય પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સની વૈશ્વિક શાખમાં વધારો થશે. જોકે, શરૂઆતમાં ટેકનોલોજીકલ અપગ્રેડેશન માટે નાનો ખર્ચ થશે, પરંતુ લાંબા ગાળે આંતરરાષ્ટ્રીય બ્રાન્ડ્સ ભારતીય મેન્યુફેક્ચરર્સ પર વધુ વિશ્વાસ મૂકશે, જેનાથી રોજગારીની નવી તકો ઊભી થશે.
આફ્રિકન ઉત્પાદક રાષ્ટ્રો (જેવા કે બોત્સ્વાના, અંગોલા) માટે આ કોંગ્રેસે સીધા વેપારના દ્વાર ખોલ્યા છે. એશિયન માર્કેટ અને આફ્રિકા વચ્ચે સિંગાપોર જેવા તટસ્થ હબના માધ્યમથી સીધો સંવાદ સ્થાપિત થવાથી મધ્યસ્થીઓ (Middlemen) ની ભૂમિકા ઘટી જશે. આનાથી આફ્રિકન દેશોને તેમના કાચા હીરાનું યોગ્ય મૂલ્ય મળશે અને એશિયાઈ કટિંગ ફેક્ટરીઓને વાજબી ભાવે કાચો માલ ઉપલબ્ધ થશે.
લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ અને કૂદરતી હીરાના માર્કેટનું વિભાજન થવાથી ગ્રાહકોનો ક્ષોભ અને ભ્રમ દૂર થશે. પરિણામે, ફેશન જ્વેલરી સેગમેન્ટમાં લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ પોતાની જગ્યા બનાવશે, જ્યારે રોકાણ, લગ્ન અને લક્ઝરી સેગમેન્ટમાં કૂદરતી હીરાનું વર્ચસ્વ અકબંધ રહેશે. આ સ્પષ્ટતાને કારણે બંને ઉદ્યોગો પોતપોતાની દિશામાં સ્વસ્થ વિકાસ કરી શકશે.
નાણાકીય ક્ષેત્રે, આ પરિષદ બાદ વૈશ્વિક બેંકોનો હીરા ઉદ્યોગ પ્રત્યેનો દ્રષ્ટિકોણ વધુ સકારાત્મક બનશે. પારદર્શક ટ્રેસેબિલિટી અને કડક આચારસંહિતાને કારણે બેંકિંગ ક્ષેત્ર ધિરાણ આપવા માટે વધુ આત્મવિશ્વાસ અનુભવશે, જેનાથી સમગ્ર ઉદ્યોગમાં રોકડની કટોકટી હળવી થશે.
આમ, સિંગાપોર ખાતે આયોજિત ૪૧મી વર્લ્ડ ડાયમંડ કોંગ્રેસે વૈશ્વિક હીરા ક્ષેત્રને માત્ર વર્તમાન પડકારોમાંથી ઉકેલ જ નથી આપ્યો, પરંતુ ૨૧મી સદીના આધુનિક, ડિજિટલ અને ટકાઉ વેપાર માટે એક મજબૂત અને દિશા-સૂચક પાયો પણ તૈયાર કર્યો છે.
AI આધારિત આધુનિક ગ્રેડિંગ પ્રણાલી
સિંગાપોર વર્લ્ડ ડાયમંડ કોંગ્રેસમાં વિશ્વની અગ્રણી ડાયમંડ ગ્રેડિંગ સત્તામંડળો જેમ કે Gemological Institute of America (GIA), International Gemological Institute (IGI) અને HRD એન્ટવર્પના વડાઓ અને સિનિયર જેમલોજિસ્ટ્સે વિશેષ ભાગ લીધો હતો. હીરાની કિંમત તેના 4Cs (Carat, Cut, Color, Clarity) પર આધારિત હોય છે અને ગ્રેડિંગ સર્ટિફિકેટ જ ગ્રાહકનો મુખ્ય વિશ્વાસ પાયો છે. આ સેશનમાં લેબોરેટરીઝ દ્વારા આપવામાં આવતા રિપોર્ટ્સની ચોકસાઈ અને વૈશ્વિક ધોરણોને એકસમાન બનાવવા અંગે ગંભીર ચર્ચાઓ કરવામાં આવી હતી.
તાજેતરના વર્ષોમાં કૃત્રિમ રીતે બનાવવામાં આવતા લેબ-ગ્રોન હીરાના કલર અને ક્લેરિટી એટલી ઉચ્ચ કક્ષાના બનવા લાગ્યા છે કે પરંપરાગત પદ્ધતિઓથી તેમને કુદરતી હીરાથી અલગ પાડવા અત્યંત મુશ્કેલ બન્યા છે. આ પરિષદમાં ગ્રેડિંગ લેબ્સ દ્વારા નવીનતમ સ્પેક્ટ્રોસ્કોપિક અને એડવાન્સ્ડ કેમિકલ એનાલિસિસ ટેકનોલોજી રજૂ કરવામાં આવી હતી. લેબ્સ દ્વારા ખાતરી આપવામાં આવી હતી કે દરેક કુદરતી હીરા પર એક અદ્રશ્ય લેઝર ઇન્સ્ક્રિપ્શન (Laser Inscription) કરવામાં આવશે, જે ડિજિટલ ડેટાબેઝ સાથે જોડાયેલું રહેશે.
આ સાથે જ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને મશીન લર્નિંગના ઉપયોગ દ્વારા હીરાના ગ્રેડિંગમાં લાવવામાં આવી રહેલી ક્રાંતિ પર વિસ્તૃત પ્રેઝન્ટેશન આપવામાં આવ્યા હતા. AI આધારિત ગ્રેડિંગ સિસ્ટમ્સ માનવીય આંખ કે મૂડ પર આધારિત ભૂલોને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરે છે. માત્ર કેમેરા અને સેન્સર્સ હેઠળ હીરાને રાખવાથી સેકન્ડોમાં જ તેની કટ, પોલિશ અને સિમેટ્રીનું ચોક્કસ માપન થઈ જાય છે, જેનાથી ગ્રેડિંગ પ્રોસેસમાં સમય અને ખર્ચ બંને ઘટે છે.
લેબોરેટરીઓએ એ બાબત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો કે કુદરતી હીરા અને લેબ-ગ્રોન હીરા માટે એક જ પ્રકારનું સર્ટિફિકેટ આપવાને બદલે તેના કલર કોડિંગ અને ટર્મિનોલોજી (શબ્દાવાલી) અલગ રાખવી જોઈએ. ઉદાહરણ તરીકે, કુદરતી હીરા માટે ‘Natural Diamond Report’ અને કૃત્રિમ હીરા માટે સ્પષ્ટપણે ‘Laboratory-Grown Diamond Report’ લખવું ફરજિયાત બનાવવાનો નિર્ણય લેવાયો. આનાથી ગ્રાહક જ્યારે જ્વેલરી ખરીદે ત્યારે તેને છેતરપિંડીનો ભય રહેશે નહીં.
આ પરિષદમાં નાના અને મધ્યમ વેપારીઓ માટે પોર્ટેબલ અને સસ્તા ડાયમંડ ડિટેક્શન ડિવાઇસ બનાવવા પર સંશોધન ફંડ ફાળવવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. જેથી સુરત કે મુંબઈના નાનામાં નાનો વેપારી પણ પોતાના ટેબલ પર જ કેમિકલ વેપર ડિપોઝિશન (CVD) કે હાઇ પ્રેશર હાઇ ટેમ્પરેચર (HPHT) હીરા ઓળખી શકે. આ ટેકનોલોજીકલ પૃથક્કરણથી સમગ્ર સપ્લાય ચેઈનમાં વિશ્વાસનું નવું વાતાવરણ ઊભું થશે.
અંતમાં, ગ્રેડિંગ લેબોરેટરીઓએ વૈશ્વિક બ્લોકચેન નેટવર્ક સાથે જોડાવાનો સંકલ્પ લીધો હતો. આનાથી જો કોઈ હીરાનું સર્ટિફિકેટ ગુમ થઈ જાય કે તેની સાથે ચેડાં કરવામાં આવે, તો પણ તેનો આંકડાકીય રેકોર્ડ ડિજિટલ લેજરમાં સુરક્ષિત રહેશે. આ સુધારાઓ દ્વારા ગ્રેડિંગ લેબ્સે સાબિત કરી બતાવ્યું કે તેઓ માત્ર કાગળના ટુકડા કે સર્ટિફિકેટ નથી આપતા, પરંતુ વૈશ્વિક હીરા વેપારના રક્ષક તરીકે કામ કરે છે.
ડિજિટલ ટ્રેડિંગ, સાઇબર સિક્યોરિટી અને એન્ટી-મની લોન્ડરિંગ (AML) નીતિઓ
કોવિડ-૧૯ મહામારી બાદ વૈશ્વિક હીરા વેપારમાં ભૌતિક ખરીદ-વેચાણની સાથે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ અને B2B પોર્ટલ્સનો ઉપયોગ ચિંતાજનક રીતે વધી ગયો છે. સિંગાપોર કોંગ્રેસમાં આ ડિજિટલ પરિવર્તનને આવકારવાની સાથે તેનાથી ઉદ્ભવતા સાઇબર જોખમો અને નાણાકીય ગુનાઓ પર ગહન મંથન કરવામાં આવ્યું હતું. આજે અબજો ડોલરના હીરા ઓનલાઈન ઈન્વેન્ટરી સોફ્ટવેર દ્વારા જોવાઈ રહ્યા છે અને તેની ડીલ પણ ડિજિટલી ફાઇનલ થાય છે.
આ પરિષદમાં સાઇબર સિક્યોરિટી નિષ્ણાતો દ્વારા વેપારીઓને ચેતવણી આપવામાં આવી હતી કે હીરા ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી કંપનીઓ પર હેકિંગ, ડેટા ચોરી અને ડિજિટલ ફ્રોડના હુમલા વધી રહ્યા છે. આ પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે WFDB દ્વારા તમામ ડાયમંડ બુર્સીસ માટે એક આંતરરાષ્ટ્રીય ‘સાઇબર સિક્યોરિટી ગાઇડલાઇન’ બહાર પાડવામાં આવી હતી. આ માર્ગદર્શિકા મુજબ દરેક ટ્રેડિંગ હાઉસ અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મે એન્ક્રિપ્ટેડ ક્લાઉડ સર્વર્સ અને મલ્ટી-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન અપનાવવું પડશે.
આ ઉપરાંત, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ગેરકાયદેસર નાણાકીય હેરફેર (Money Laundering) અને આતંકવાદી ભંડોળને રોકવા માટે એન્ટી-મની લોન્ડરિંગ (AML) અને કસ્ટમરને જાણો (Know Your Customer – KYC) ના નિયમોને અત્યંત સખત બનાવવાનો નિર્ણય લેવાયો હતો. હીરા એ અત્યંત નાના કદમાં બહુ મોટી સંપત્તિ છુપાવવાનું સાધન બની શકે છે, તેથી ફાઇનાન્શિયલ એક્શન ટાસ્ક ફોર્સ (FATF) ની માર્ગદર્શિકા મુજબ દરેક મોટી ડીલના બેંકિંગ ટ્રાન્સફર અને ખરીદનારની ઓળખનો રજિસ્ટર રેકોર્ડ રાખવો ફરજિયાત કરવામાં આવ્યો.
સિંગાપોર કોંગ્રેસમાં ડિજિટલ ચુકવણી પ્રણાલીઓ, સ્માર્ટ કોન્ટ્રાક્ટ્સ અને સિક્યોર પેમેન્ટ ગેટવેઝ પર વિશેષ કાર્યશાળાઓ યોજાઈ હતી. વેપારીઓ વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નાણાંની લેવડદેવડમાં વિલંબ ન થાય અને બેંકિંગ પ્રોસેસિંગ ફી ઘટે તે માટે બ્લોકચેન આધારિત પેમેન્ટ સિસ્ટમ્સનો પ્રયોગ કરવાની દરખાસ્ત મુકવામાં આવી હતી. આનાથી ખાસ કરીને ભારત, આફ્રિકા અને યુરોપ વચ્ચેના વેપાર સમયમાં ઘણો ઘટાડો થશે.
આ ચર્ચા દરમિયાન B2B ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સના સંચાલકોએ ખાતરી આપી હતી કે તેઓ માત્ર ચકાસાયેલા (Verified) અને વિશ્વસનીય સભ્યોને જ પોતાના પોર્ટલ પર લિસ્ટિંગ કરવાની મંજૂરી આપશે. જો કોઈ વેપારી ખોટી વિગતો કે બનાવટી હીરા ઓનલાઈન વેચવાનો પ્રયાસ કરશે તો તેને વૈશ્વિક સ્તરે બ્લેકલિસ્ટ કરવામાં આવશે.
આમ, સિંગાપોર ખાતે લેવાયેલા ડિજિટલ અને AML નીતિ વિષયક નિર્ણયોએ હીરા વેપારને આધુનિક સમયના સાઇબર ગુનાઓથી સુરક્ષિત બનાવવાની સાથે સાથે આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય સંસ્થાઓ સમક્ષ હીરા ક્ષેત્રની છબી વધુ સ્વચ્છ અને પારદર્શક બનાવી છે.
છેલ્લે, આ સેશનના અંતે WFDB દ્વારા એક ઠરાવ પસાર કરીને તમામ સભ્ય દેશોની સરકારોને અપીલ કરવામાં આવી હતી કે તેઓ હીરા અને રત્નકલા ઉદ્યોગ પર બિનજરૂરી ટેક્સ કે ડ્યુટી ન લાદે. હીરા એ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન ધરાવતી પ્રોડક્ટ હોવાથી, તેના પર એકસમાન અને સરળ કર માળખું (Uniform Tax Structure) હોવું જરૂરી છે. આ વ્યાપારી નીતિઓથી આવનારા દિવસોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય હીરા વેપાર વધુ સુગમ અને સીમલેસ બનશે.
Disclaimer : This information has been collected through secondary research and Diamond City Newspaper is not responsible for any errors in the same.
ડાયમંડ સિટી પર ગુજરાત, રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, બિઝનેસ સહિતના હીરા ઉદ્યોગના તમામ સમાચાર વાંચો. લેટેસ્ટ ન્યૂઝથી અપડેટ રહેવા માટે સોશ્યિલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાઓ.
FACEBOOK | TWITTER | TELEGRAM | PINTEREST | LINKEDIN | INSTAGRAM | WhatsApp | YouTube
