વૈશ્વિક સ્તરે જ્વેલરી માર્કેટ અને ગ્રાહકોની માનસિકતામાં એક મોટો અને અભૂતપૂર્વ ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. તાજેતરમાં વૈશ્વિક ડાયમંડ અને જ્વેલરી ઉદ્યોગની સર્વોચ્ચ સંસ્થા ‘રેપાપોર્ટ’ (Rapaport) દ્વારા જાહેર કરાયેલા એક વિશેષ અહેવાલ અનુસાર, હવે સગાઈની વીંટી (Engagement Ring) ખરીદનારા ગ્રાહકો દાગીના લીધા પછી તરત જ, અથવા તો પાર્ટનરને પ્રપોઝ કરતા પહેલાં જ તેનો ‘જ્વેલરી ઇન્સ્યોરન્સ’ (સ્પેશિયલાઇઝ્ડ વીમો) કરાવી રહ્યા છે.
આજના આધુનિક ગ્રાહકો સગાઈની મોંઘી વીંટીને માત્ર એક સુશોભનનું સાધન કે લાગણીઓનું પ્રતીક નથી માનતા, પરંતુ તેને એક ખૂબ જ મોટું આર્થિક રોકાણ પણ ગણે છે. આ જ કારણે, હીરા અને સોનાના સતત વધતાં ભાવો વચ્ચે પોતાના રોકાણને સુરક્ષિત કરવા માટે જ્વેલરી વીમો હવે શોપિંગ ચેકલિસ્ટનો એક અનિવાર્ય અને અગ્રિમ હિસ્સો બની ગયો છે.
પરંપરાગત રીતે, લોકો જ્વેલરી ખરીદ્યા પછી તેને લોકરમાં મૂકી રાખતા હતા અથવા વીમા વિશે બહુ વિચારતા નહોતા. પરંતુ બદલાતા સમય સાથે મોંઘી વેડિંગ રિંગ્સ રોજિંદા જીવનમાં પહેરવાનું ચલણ વધ્યું છે, જેના કારણે તેના ખોવાઈ જવા, ચોરી થવા કે ડેમેજ થવાનું જોખમ પણ અનેક ગણું વધી ગયું છે. આ જોખમોને તાત્કાલિક અને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવા માટે ગ્રાહકો હવે વીમા કંપનીઓ તરફ વળી રહ્યા છે.
કેટલો વીમાનો સરેરાશ ખર્ચ અને ગણિત?
જ્વેલરી ઇન્સ્યોરન્સ સામાન્ય રીતે ઘણો સસ્તો અને સામાન્ય પરિવારોને પણ આર્થિક રીતે પરવડે તેવો હોય છે. વીંટીની જે પણ સત્તાવાર મૂલ્યાંકિત કિંમત (Appraised Value) નક્કી થઈ હોય, તેના વાર્ષિક ૦.૫% થી ૧.૫% જેટલું જ પ્રીમિયમ ચૂકવવાનું હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ડાયમંડ વીંટીની કિંમત $૧૦,૦૦૦ (આશરે રૂ. ૧૨,૮૦૦ કરોડ વૈશ્વિક ગણતરી મુજબ ભારતીય બજારમાં રૂ. ૮.૩ લાખ આસપાસ) હોય, તો તેનો વાર્ષિક પ્રીમિયમ ખર્ચ માત્ર $૫૦ થી $૧૫૦ (આશરે રૂ. ૪,૦૦૦ થી ૧૨,૦૦૦) થાય છે. મહિનાના હિસાબે ગણીએ તો આ ખર્ચ માત્ર $૧૦ (રૂ. ૮૦૦) કરતાં પણ ઓછો બેસે છે, જે વીંટીની કિંમત સામે નહિવત છે.
ગ્રાહકોની મોટી ભૂલ
મોટાભાગના ગ્રાહકો એવું માનીને બહુ મોટી ભૂલ કરે છે કે તેમનો હોમ ઇન્સ્યોરન્સ (મકાનનો વીમો) અથવા રેન્ટર ઇન્સ્યોરન્સ તેમના ઘરમાં રાખેલી કિંમતી જ્વેલરીને આપોઆપ સુરક્ષિત રાખે છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા અને વીમા કંપનીઓના નિયમો સાવ અલગ છે. સામાન્ય હોમ ઇન્સ્યોરન્સ પોલિસીમાં જ્વેલરી માત્ર ખૂબ જ મર્યાદિત અને અસાધારણ સંજોગોમાં જ (જેમ કે ઘરમાં ભયંકર આગ લાગે, કુદરતી આપત્તિ આવે કે ઘરમાં મોટી લૂંટફાટ થાય ત્યારે જ) કવર થાય છે.
સૌથી મહત્વની મર્યાદા એ છે કે, જો તમારી વીંટી ઘરની બહાર, ઑફિસમાં, મુસાફરી દરમિયાન, કોઈ વેકેશન પર કે જીમમાં ખોવાઈ જાય અથવા ચોરાઈ જાય, તો હોમ ઇન્સ્યોરન્સ કંપનીઓ તેનો દાવો (Claim) સીધો જ નકારી કાઢે છે.
આ ઉપરાંત, હોમ પોલિસીમાં ‘ડિડક્ટિબલ્સ’ (એટલે કે નુકસાન થાય ત્યારે શરૂઆતમાં ગ્રાહકે પોતાના ખિસ્સામાંથી ભોગવવાની રકમ) ખૂબ વધારે હોય છે. ઘણીવાર તો એવું બને છે કે, વળતર મેળવવા માટે ગ્રાહકે હજારો રૂપિયા પહેલાં ચૂકવવા પડે છે અને આખરે જે વળતર મળે છે તેની મહત્તમ મર્યાદા વીંટીની અસલી કિંમત કરતાં ઘણી ઓછી હોય છે. આથી જ, વીંટી માટે હોમ ઇન્સ્યોરન્સ પર નિર્ભર રહેવું એ આર્થિક રીતે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
‘રહસ્યમય રીતે ગુમ થવા’ સામે રક્ષણ
ગ્રાહકો જે બાબતથી અને જે જોખમથી સૌથી વધુ ડરતા હોય છે તે છે ‘અચાનક કે રહસ્યમય રીતે કોઈ વસ્તુનું ગાયબ થઈ જવું’. કાયદાકિય ભાષામાં આને ‘મિસ્ટિરિયસ ડિસઅપીયરન્સ‘ કહેવામાં આવે છે. સ્પેશિયલાઇઝ્ડ જ્વેલરી ઇન્સ્યોરન્સની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે આ પ્રકારના તમામ અકસ્માતો અને અણધાર્યા સંજોગોને પણ પોતાના કવરેજમાં આવરી લે છે.
આવા કિસ્સાઓમાં આ વીમો વરદાન સાબિત થાય છે :
- પ્રપોઝલ પહેલાંનું જોખમ : પાર્ટનરને પ્રપોઝ કરતા પહેલાં જ્યારે વીંટી હોટેલની બેગમાં કે કોટના ખિસ્સામાં છુપાવી રાખી હોય અને ત્યાંથી અચાનક ગાયબ થઈ જાય.
- રોજિંદી પ્રવૃત્તિઓ : જીમમાં કસરત કરતી વખતે, સ્વિમિંગ પૂલમાં ન્હાતી વખતે કે હાથ ધોતી વખતે વીંટી આંગળીમાંથી સરકીને ક્યાંક પડી જાય અને ગમે તેટલી શોધખોળ કરવા છતાં ન મળે.
- સામાજિક કે પ્રવાસનું જોખમ : ભીડભાડ વાળા વિસ્તારોમાં, એરપોર્ટ પર કે મુસાફરી દરમિયાન કોઈ ગઠિયો વીંટીની ચોરી કરી લે.
- મેન્ટેનન્સ દરમિયાન નુકસાન : વીંટીની સાઇઝ નાની-મોટી કરવા (Resizing) માટે અથવા તેની સફાઈ કરવા માટે કોઈ લોકલ ઝવેરીને આપ્યા બાદ ત્યાંથી ક્યાંક મિસપ્લેસ થઈ જાય કે તેનો મુખ્ય હીરો ક્રેક થઈ જાય.
સામાન્ય કે કન્વેન્શનલ વીમા કંપનીઓ આવી રહસ્યમય સ્થિતિઓમાં ક્યારેય વળતર આપતી નથી, જ્યારે પ્યોર જ્વેલરી વીમો ગ્રાહકને બિલકુલ એ જ ગુણવત્તાનો, એ જ કેરેટનો અને એ જ કટનો નવો હીરો કે નવી વીંટી મેળવવામાં અથવા તો તેના રિપેરિંગ માટે સંપૂર્ણ આર્થિક સહાય પૂરી પાડે છે.
ડિજિટલ ટેકનોલોજી પ્રક્રિયા થઈ સરળ
ભૂતકાળમાં જ્વેલરીનો ઇન્સ્યોરન્સ લેવો એ બહુ કંટાળાજનક અને લાંબી પ્રક્રિયા ગણાતી હતી. ગ્રાહકે સરકારી ઓફિસોના ધક્કા ખાવા પડતા, કાગળો જમા કરાવવા પડતા અને દિવસો સુધી વીમો અપ્રુવ થવાની રાહ જોવી પડતી હતી. પરંતુ આજે ઇનસ્યોરટેક (InsurTech) ક્રાંતિના કારણે આખી પ્રક્રિયા ચપટી વગાડતાની સાથે જ થઈ જાય છે.
અમેરિકાની પ્રખ્યાત ‘બ્રાઇટકો’ (BriteCo) જેવી આધુનિક ડિજિટલ વીમા કંપનીઓની મદદથી હવે ગ્રાહકો પોતાના મોબાઈલ ફોન દ્વારા માત્ર બે મિનિટમાં ઓનલાઈન કોટેશન મેળવી શકે છે અને તાત્કાલિક પોલિસી એક્ટિવેટ કરાવી શકે છે.
જ્વેલરી શોરૂમના માલિકો અને રીટેલર્સ પણ હવે આ ટ્રેન્ડને વ્યાપારી દ્રષ્ટિએ ખૂબ પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે. બજારમાં સ્પર્ધા વધતાં, ઝવેરીઓ ગ્રાહકોને માત્ર દાગીના વેચીને છૂટા થઈ જતા નથી, પરંતુ બિલ આપતી વખતે જ સંસ્થાના સત્તાવાર પ્રમાણપત્રો (જેમ કે GIA કે IGI રિપોર્ટ) ની સાથે એક ‘આફ્ટર યુ બાય’ (ખરીદી પછીની ગાઈડલાઈન) કાર્ડ પણ આપે છે. આ કાર્ડમાં સીધો ક્યુઆર કોડ (QR Code) હોય છે, જેને સ્કેન કરીને ગ્રાહક દુકાનમાંથી બહાર નીકળે તે પહેલાં જ પોતાની કિંમતી વીંટીનો વીમો સુરક્ષિત કરી લે છે.
જ્વેલરી વીમા અંગે ૩ મોટી ગેરસમજ
| ગેરસમજ (Myth) | વાસ્તવિકતા (Reality) |
| મારો હોમ ઇન્સ્યોરન્સ મારા ઘરમાં રાખેલા સોના-હીરાને સંપૂર્ણ સુરક્ષા આપે છે. | આ એક ભ્રમ છે. હોમ પોલિસીમાં જ્વેલરી માટે બહુ નાની નાણાકીય મર્યાદા (કેપિંગ) હોય છે અને તે ઘરની બહાર થતા નુકસાન કે ખોવાઈ જવા પર એક રૂપિયો પણ આપતી નથી. |
| જ્વેલરી સ્ટોરમાંથી મળતી મેન્યુફેક્ચરર વોરંટી જ એક પ્રકારનો ઇન્સ્યોરન્સ છે. | જ્વેલરી સ્ટોરમાંથી મળતી મેન્યુફેક્ચરર વોરંટી જ એક પ્રકારનો ઇન્સ્યોરન્સ છે. |
| સગાઈ થઈ જાય અને પાર્ટનર વીંટી પહેરી લે, પછી આરામથી ક્યારેક વીમો લઈશું. | સગાઈ થઈ જાય અને પાર્ટનર વીંટી પહેરી લે, પછી આરામથી ક્યારેક વીમો લઈશું. |
ગ્રાહકો માટે એક્સપર્ટ એડવાઇઝ
વીમો લેતી વખતે આ બાબતો ખાસ ચકાસો :
જ્યારે પણ તમે તમારી સગાઈની વીંટી કે અન્ય કોઈ કિંમતી આભૂષણનો સ્પેશિયલાઇઝ્ડ વીમો કરાવો, ત્યારે પોલિસીના કાગળોમાં બે બાબતો ખાસ ચેક કરવી જોઈએ :
- રિપ્લેસમેન્ટ વૅલ્યુ (Replacement Value) : નુકસાન થવાના કિસ્સામાં કંપની તમને રોકડા પૈસા આપશે કે પછી બિલકુલ એવી જ નવી વીંટી બનાવી આપશે? હંમેશાં એવી પોલિસી પસંદ કરો જે તમને સમાન ગુણવત્તાની જ્વેલરી રિપ્લેસ કરી આપે, કારણ કે સોના અને હીરાના ભાવો રોજ બદલાતા રહે છે.
- ઇન્ફ્લેશન પ્રોટેક્શન (મોંઘવારી સામે રક્ષણ) : સારી વીમા કંપનીઓ દર વર્ષે સોના-હીરાના વધતાં માર્કેટ રેટ પ્રમાણે તમારી પોલિસીની વેલ્યુ આપોઆપ અપગ્રેડ કરે છે, જેથી ભવિષ્યમાં દાવો કરતી વખતે ગ્રાહકે વધારાના પૈસા ન ભોગવવા પડે.
વ્યવસાયિક દૃષ્ટિકોણ
જેમ્સ અને જ્વેલરી ઉદ્યોગના આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્લેષકોના મતે, આજના સમયમાં વીંટી કે હીરાનું વેચાણ એ માત્ર એક વ્યાપારી વ્યવહાર નથી, પરંતુ તે ગ્રાહકના માલિકી હક્કના એક લાંબા અને કિંમતી અનુભવની શરૂઆત છે.
આજના અનિશ્ચિત વાતાવરણમાં ગ્રાહકોને આર્થિક સુરક્ષા, માનસિક શાંતિ અને મુક્તપણે દાગીના પહેરવાની આઝાદી આપવા માટે ‘સ્પેશિયલાઇઝ્ડ જ્વેલરી ઇન્સ્યોરન્સ‘ એ આજના વૈશ્વિક લક્ઝરી માર્કેટની સૌથી મોટી સદ્ગુણ સમાન જરૂરિયાત બની ગઈ છે. જે વેપારીઓ ગ્રાહકોને આ સુવિધા આપશે, તેમનો બજારમાં ભરોસો વધુ મજબૂત થશે.
Disclaimer : This information has been collected through secondary research and Diamond City Newspaper is not responsible for any errors in the same.
ડાયમંડ સિટી પર ગુજરાત, રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, બિઝનેસ સહિતના હીરા ઉદ્યોગના તમામ સમાચાર વાંચો. લેટેસ્ટ ન્યૂઝથી અપડેટ રહેવા માટે સોશ્યિલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાઓ.
FACEBOOK | TWITTER | TELEGRAM | PINTEREST | LINKEDIN | INSTAGRAM | WhatsApp | YouTube
