વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં ચાલી રહેલી ઉથલપાથલ, વ્યાજ દરોમાં અનિશ્ચિતતા અને ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ વચ્ચે સોના અને ચાંદીના ભાવોમાં હાલમાં મોટો ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી રહ્યો છે. જોકે, જાણીતા કિંમતી ધાતુ વિશ્લેષક સંજીવ અરોલ (Sanjiv Arole) ના મતે, સોનાની લાંબા ગાળાની તેજી (Long-term Bull Run) હજુ પૂરી થઈ નથી.
ટૂંકા ગાળાના ભાવ ઘટાડા હોવા છતાં, કેન્દ્રીય બેંકોની સતત ખરીદી અને મજબૂત વૈશ્વિક માંગને કારણે સોનામાં પુનરાગમનની પ્રબળ સંભાવના છે. બીજી તરફ, ભારતમાં પણ સ્થાનિક સ્તરે સોનાના ઉત્પાદન અને તેના આર્થિક સંચાલનને લઈને એક નવો આશાવાદ ઊભો થયો છે.
ક્રિકેટ જગતના દિગ્ગજ વિવ રિચાર્ડ્સે એકવાર સુનીલ ગાવસ્કરને કટાક્ષમાં કહ્યું હતું કે, “તમે ઓપનિંગમાં બૅટિંગ કરવા જાઓ કે ચોથા નંબરે, સ્કોરબોર્ડ તો શૂન્યથી જ શરૂ થાય છે.”
આ જ નિયમ યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ પર પણ લાગુ પડે છે. ફેડના ચૅરમૅન તરીકે જેરોમ પોવેલ હોય કે કેવિન વોર્શ, બજારની વાસ્તવિકતા બદલાતી નથી. જ્યાં સુધી ફુગાવો ઊંચો રહેશે, ત્યાં સુધી વ્યાજ દરોમાં મોટો ઘટાડો થવાની સંભાવના નહિવત છે.
ઊંચા વ્યાજ દરોએ સોના પર ચોક્કસપણે દબાણ લાવ્યું છે, પરંતુ ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે સોનાના સરેરાશ વાર્ષિક ભાવો વર્ષ 2015માં પ્રતિ આઉન્સ $1,160.06 હતા, જે સતત વધીને વર્ષ 2025માં $3,431.54 પર પહોંચ્યા છે.
વર્ષ 2026 : કિંમતી ધાતુઓ માટે ભારે ઉથલપાથલનું વર્ષ
વર્ષ 2026 કિંમતી ધાતુઓના બજાર માટે અત્યંત અસ્થિર સાબિત થયું છે. 30 જૂન, 2026ના ડેટા અનુસાર, સોનાના ભાવો વર્ષ 2025ના અંતના $4,307 પ્રતિ આઉન્સના સ્તરથી આશરે 6% થી 7% સુધી તૂટ્યા છે.
એટલું જ નહીં, ચાલુ વર્ષના જ 27 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ સોનાએ બનાવેલી $5,600 પ્રતિ આઉન્સની ઓલ-ટાઇમ હાઈ સપાટીથી કિંમતોમાં 39%નો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે અને હાલમાં સોનું $4,000 ની સપાટીની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે.
ચાંદીમાં તેનાથી પણ વધુ ઉથલપાથલ જોવા મળી છે. જાન્યુઆરીના અંતમાં ચાંદી $121 પ્રતિ આઉન્સની ટોચે પહોંચ્યા બાદ, ચાલુ વર્ષે 24-25%ના કડાકા સાથે હાલ $57 થી $58ની આસપાસ બોલાઈ રહી છે.
| વિગત (કિંમત પ્રતિ આઉન્સ) | સોનું (Gold) | ચાંદી (Silver) |
| ઓલ-ટાઇમ હાઈ (જાન્યુઆરી 2026) | $5,600 | $121 |
| વર્તમાન ભાવ (જૂન 2026) | ~$4,000 | $57 – $58 |
| વાર્ષિક ઘટાડો (ચાલુ વર્ષે) | 6% – 7% | 24% – 25% |
સામાન્ય રીતે યુક્રેન અને ઇઝરાયેલ-હમાસ સંઘર્ષ વખતે સોનાના ભાવો આસમાને પહોંચ્યા હતા, પરંતુ તાજેતરમાં ઈરાન સાથેના અમેરિકા-ઇઝરાયેલ સંઘર્ષ વખતે સોનાની તેજી લાંબો સમય ટકી શકી ન હતી.
યુદ્ધ દરમિયાન સોનું $5,400 સુધી ઉછળ્યા બાદ ઝડપથી નીચે આવી ગયું હતું. આ સંઘર્ષને કારણે ગલ્ફ દેશોમાંથી ક્રૂડ ઓઇલની સપ્લાય ખોરવાતાં ક્રૂડ પ્રતિ બેરલ $100ને પાર થઈ ગયું હતું, જેણે અમેરિકન ડોલરને વધુ મજબૂત બનાવ્યો. મજબૂત ડોલર અને લાંબા ગાળાના ઊંચા વ્યાજ દરોની આશંકા વચ્ચે સોનાનું પરંપરાગત ‘સેફ-હેવન’ (સુરક્ષિત રોકાણ) સ્ટેટસ થોડું નબળું પડતું દેખાયું છે.
તેજીના સમીકરણો હજુ પણ મજબૂત :
આ વૈશ્વિક ઘટાડા છતાં નિષ્ણાતો માને છે કે સોનાની નવી તેજી ગમે ત્યારે શરૂ થઈ શકે છે. બાર્કલેઝ એ અંદાજ લગાવ્યો છે કે વર્ષ 2026માં સોનું $4,800 અને 2027માં $4,900 ના સ્તરે પહોંચશે. જોકે, ગોલ્ડમેન સેક્સ અને ING જેવી સંસ્થાઓએ વ્યાજ દરો લાંબો સમય ઊંચા રહેવાની શક્યતાને પગલે તેમના ટાર્ગેટ થોડા ઘટાડ્યા છે.
અમેરિકન શેરબજારની તેજી અને બિટકોઇનમાં ઓક્ટોબર 2025ની ટોચથી આવેલા 50% ના કડાકા વચ્ચે પણ સોનાનો પક્ષ મજબૂત છે. અમેરિકાનું વધતું જતું સાર્વભૌમ દેવું (Sovereign Debt) ડૉલરની મજબૂતાઈને લાંબો સમય ટકવા નહીં દે.
આ ઉપરાંત, વિશ્વની 45% કેન્દ્રીય બેંકોએ સોનાની ખરીદી ચાલુ રાખવાના સંકેતો આપ્યા છે, જે રશિયા અને તુર્કી જેવા દેશો દ્વારા કરાયેલા સોનાના વેચાણની નકારાત્મક અસરોને નાબૂદ કરે છે.
ભારત માટે સોનાની ખાણકામમાં ‘સુવર્ણ યુગ’ની શરૂઆત : જોન્નાગિરી બન્યું ‘સ્વર્ણગિરી’
ભારતમાં લોકો પાસે અંદાજે 30,000 થી 35,000 ટન સોનાનો ખાનગી ભંડાર (ઘરો અને મંદિરોમાં) પડ્યો હોવાનો અંદાજ છે. ભૂતકાળની ‘ગોલ્ડ મોનેટાઇઝેશન સ્કીમ’ (GMS) કે સોવરેન ગોલ્ડ બોન્ડ (SGB) યોજનાઓ આ વણવપરાયેલા સોનાને બહાર લાવવામાં સંપૂર્ણ સફળ રહી નથી.
આ માટે ટિયર-2 અને ટિયર-3 શહેરોના સ્થાનિક ઝવેરીઓ અને NBFCને સાથે રાખવા જરૂરી છે, કારણ કે ભારતીય ગ્રાહકો માર્કેટ કરેક્શન વખતે પણ સોનાને રોકાણ તરીકે સાચવી રાખવાની માનસિકતા ધરાવે છે.
આ દરમિયાન, ભારતની સ્થાનિક સોનાની અછત અને આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે એક ઐતિહાસિક ઘટના ઘટી છે. 24 જૂન, 2026ના રોજ આંધ્રપ્રદેશના કુર્નૂલ જિલ્લામાં ભારતના ઇતિહાસના સૌથી મોટા ખાનગી ક્ષેત્રના ‘જોન્નાગિરી ગોલ્ડ પ્રોજેક્ટ’ (Jonnagiri Gold Project)નું વ્યાપારી સંચાલન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે.
આંધ્રપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી એન. ચંદ્રાબાબુ નાયડુએ આ રૂ. 405 કરોડના પ્રોજેક્ટનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું અને આ ઐતિહાસિક ગામનું નામ બદલીને સત્તાવાર રીતે ‘સ્વર્ણગિરી’ કરવાની જાહેરાત કરી છે. સમ્રાટ અશોકના સમયમાં (ઈસવી સન પૂર્વે ત્રીજી સદીમાં) આ ખાણમાંથી સોનું અપાતું હતું, જે હવે 2,000 વર્ષ પછી ફરી જીવંત થઈ છે.
જોન્નાગિરી (સ્વર્ણગિરી) પ્રોજેક્ટની મુખ્ય વિગતો :
- કુલ રોકાણ : રૂ. 405 કરોડ (જીઓમાઇસોર સર્વિસીસ ઇન્ડિયા અને ડેક્કન ગોલ્ડ માઇન્સ દ્વારા સંયુક્ત વિકાસ).
- જમીન અને અનામત જથ્થો : 1,500 એકર વિસ્તાર, જેમાં અંદાજે 50 ટન સોનાનો ભંડાર હોવાનો અંદાજ છે.
- ઉત્પાદન ક્ષમતા : પ્રથમ વર્ષે 400 કિલોગ્રામ સોનાનું ઉત્પાદન થશે, જે બીજા તબક્કામાં વધીને 900 કિલો અને અંતે વાર્ષિક 2 ટન સુધી પહોંચાડવાનું લક્ષ્ય છે.
- વિશેષતા : દેશમાં પ્રથમવાર આ ખાણમાંથી નીકળેલા સોનાના બિસ્કિટ (Gold Bars) પર આંધ્રપ્રદેશનો ભૌગોલિક નકશો અંકિત કરવામાં આવ્યો છે, જે સ્થાનિક બુલિયન વેપારીઓને જ વેચવામાં આવશે. મુખ્યમંત્રીએ ખાણની નજીક એક વિશાળ ‘જ્વેલરી પાર્ક’ સ્થાપવાની પણ જાહેરાત કરી છે.
ચીનનો ઇતિહાસ જોઈએ તો, 1990ના દાયકામાં ચીન માત્ર 100 થી 150 ટન સોનાનું ઉત્પાદન કરતું હતું, જે વર્ષ 2025માં વધીને 384 ટનથી વધુ થઈ ગયું અને તે વિશ્વનો સૌથી મોટો સોના ઉત્પાદક દેશ બન્યો.
આગામી 10 વર્ષોમાં આંધ્રપ્રદેશની જોન્નાગિરી, કર્ણાટકની હુટ્ટી (Hutti) અને ગનાજુર (Ganajur) જેવી ખાણોના વિસ્તરણથી ભારત પણ માઇનિંગ ક્ષેત્રે સ્વનિર્ભરતા તરફ મોટું કદમ માંડી રહ્યું છે, જે લાંબા ગાળે દેશની આર્થિક સ્થિરતા અને સોનાના બજારને નવી મજબૂતાઈ આપશે.
Disclaimer : This information has been collected through secondary research and Diamond City Newspaper is not responsible for any errors in the same.
ડાયમંડ સિટી પર ગુજરાત, રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, બિઝનેસ સહિતના હીરા ઉદ્યોગના તમામ સમાચાર વાંચો. લેટેસ્ટ ન્યૂઝથી અપડેટ રહેવા માટે સોશ્યિલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાઓ.
FACEBOOK | TWITTER | TELEGRAM | PINTEREST | LINKEDIN | INSTAGRAM | WhatsApp | YouTube
 માઇનિંગ પ્રોજેક્ટની શરૂઆતથી ભારતીય બજારમાં નવા યુગનો પ્રારંભ){kind=link}