રાપાપોર્ટ રિસર્ચ રિપોર્ટ : લીલા હીરાની મુશ્કેલી – કુદરતી રંગની ઓળખની મુશ્કેલીઓ

DIAMOND CITY NEWS, SURAT

રત્ન વેપારની વિશ્વવિખ્યાત સંસ્થા રાપાપોર્ટના નવીનતમ રિસર્ચ રિપોર્ટમાં લીલા હીરાઓના બજારમાંથી ઉદ્ભવતી મુશ્કેલીઓ પર ઊંડાણપૂર્વકનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે. નવેમ્બર 2025ના આ રિપોર્ટમાં, જેમને “ધ ગ્રીન-ડાયમંડ ડિલેમા” તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું છે, હીરાના કુદરતી રંગની ઓળખ કરવાની જટિલ પ્રક્રિયા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. લીલા હીરા, જે ઉદ્યોગના સૌથી દુર્લભ અને મૂલ્યવાન વસ્તુઓમાંના એક છે, તેની કિંમત GIA (જેમોલોજિકલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ અમેરિકા)ના મૂલ્યાંકન પર આધારિત છે. જો કે, આ પ્રક્રિયામાં અનિશ્ચિતતાના કારણે બજાર તાજેતરના વર્ષોમાં ખરાબ પ્રભાવિત થયું છે, જેમાં વેપારીઓ આ કેટેગરીથી દૂર રહેવાનું સ્વીકારે છે.

રિપોર્ટ અનુસાર, લીલા હીરાનો રંગ કુદરતી વ કૃત્રિમ છે કે કેમ તે નક્કી કરવું અત્યંત જટિલ છે, કારણ કે કુદરતી વિકિરણ (રેડિયેશન) અને લેબોરેટરીમાં કરવામાં આવતી કૃત્રિમ વિકિરણ વચ્ચેની સમાનતાઓને કારણે ઘણી વખત “અનિશ્ચિત” અથવા “ટ્રીટેડ”નું મૂલ્યાંકન થાય છે. GIAના વૈજ્ઞાનિકો અનુસાર, કુદરતી લીલા રંગ GR1 ડિફેક્ટ્સથી ઉત્પન્ન થાય છે, જે પૃથ્વીના અંદર રેડિયોએક્ટિવ તત્વો અથવા વોલ્કેનોના સંપર્કથી થાય છે. પરંતુ 1940ના દાયકાથી લેબમાં ઇલેક્ટ્રોન બીમ અથવા કોલ્ટાન વડે આ જ પ્રકારનું વિકિરણ કરીને લીલા રંગ બનાવવામાં આવે છે, જે કુદરતી રંગથી અલગ પાડવો મુશ્કેલ બને છે. આના કારણે, GIA જેવી લેબ્સમાંથી 0.4%થી ઓછા હીરાઓને જ કુદરતી રંગનું પ્રમાણપત્ર મળે છે, અને લીલા હીરાઓમાંથી મોટાભાગના “અનડિટર્માઇન્ડ” તરીકે વર્ગીકૃત થાય છે.

આ અનિશ્ચિતતા વેપારીઓને ડરાવે છે, કારણ કે “ટ્રીટેડ” અથવા “અનડિટર્માઇન્ડ”નું મૂલ્યાંકન મળવાથી હીરાની કિંમત 50%થી 80% સુધી ઘટી જાય છે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે તાજેતરના વર્ષોમાં લીલા હીરાના વેચાણમાં 20-30%નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જ્યારે કુદરતી રંગની પુષ્ટિ મળતા હીરાઓની માંગમાં વધારો થયો છે. વેપારીઓના અનુભવો અનુસાર, કેટલાક વેપારીઓએ GIAમાંથી અલગ-અલગ પરિણામો મેળવ્યા છે, જેનાથી તેઓ આ કેટેગરીમાંથી દૂર રહે છે. જો કે, કેટલાક ઉદ્યોગ વિશેષજ્ઞો માને છે કે વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિ – જેમ કે ડાયમંડવ્યુ ઇમેજિંગ, સ્પેક્ટ્રોસ્કોપી અને હાઇડ્રોજન-નિકલ સંબંધિત ડિફેક્ટ્સનું વિશ્લેષણ – થી આત્મવિશ્વાસ વધી રહ્યો છે. GIAના તાજા અભ્યાસોમાં, 10,000 ફેન્સી કલર હીરામાંથી માત્ર 10 જેટલા લીલા હોય છે, અને તેમાંથી પણ ફેન્સી વિવિડ ગ્રીન જેવા તીવ્ર રંગવાળા અત્યંત દુર્લભ છે.

રિપોર્ટમાં 2022ના એક મહત્વના ન્યૂયોર્ક આર્બિટ્રેશન કેસનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં GIAના એક ગ્રાહકે 17 લીલા હીરાઓના પરીક્ષણ પર વિવાદ ઉઠાવીને લેબ વિરુદ્ધ કેસ કર્યો હતો, પરંતુ તે અસફળ રહ્યો. આ કેસમાં, ગ્રાહકે દાવો કર્યો હતો કે GIAએ તેમના હીરાઓને કુદરતી રંગના બદલે “ટ્રીટેડ” તરીકે વર્ગીકૃત કરીને તેમને નુકસાન પહોંચાડ્યું, જેનાથી તેમની કિંમતમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો. આ કેસ 2016માં શરૂ થયેલા “મિસ્ટરી ટ્રીટમેન્ટ” વિવાદથી પ્રેરિત હતો, જેમાં ઇઝરાયલી કંપનીઓ L.Y.E. ડાયમંડ્સ અને E.G.S.D. ડાયમંડ્સે GIA અને રાપાપોર્ટ વિરુદ્ધ $180 મિલિયનનો કેસ કર્યો હતો, જેમાં ડિફેમેશન અને ટ્રેડ લિબલના આરોપો લગાવાયા હતા. ન્યાયાલયે GIAના તરફે નિર્ણય આપ્યો હતો, કારણ કે GIAએ તેમના ક્લાયન્ટ એગ્રીમેન્ટમાં જાહેરમાં માહિતી જાહેર કરવાનો અધિકાર રાખ્યો હતો. આ કેસોએ ઉદ્યોગમાં GIAની પારદર્શિતા અને વિશ્વસનીયતા પર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા, પરંતુ તેનાથી વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓમાં સુધારા પણ થયા.

રિપોર્ટમાં રેપનેટ પ્લેટફોર્મના એક્સક્લુઝિવ ડેટાનો પણ સમાવેશ છે, જે 0.30, 0.50, 1 અને 3-કેરેટના હીરાઓ માટે સરેરાશ કિંમતો, ડિસ્કાઉન્ટ્સ, ઇન્વેન્ટરી અને સર્ચ વોલ્યુમની માહિતી આપે છે. નવેમ્બર 2025ના ડેટા અનુસાર, 1-કેરેટ લીલા હીરાની સરેરાશ કિંમત $50,000થી $200,000 સુધી છે, જ્યારે કુદરતી રંગના ફેન્સી વિવિડ ગ્રીન હીરા $500,000થી વધુના હોઈ શકે છે. રાપનેટ પરથી માલનું વોલ્યુમ અને તેનું વેચાણમાં વિલંબ (એવરેજ ટાઇમ ઓન માર્કેટ) પણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે અનિશ્ચિત હીરાઓ 60-90 દિવસ વધુ સમય લે છે વેચાણ માટે. ભારત અને અમેરિકામાં ઇન્વેન્ટરીમાં 15% વધારો જોવા મળ્યો છે, જ્યારે યુરોપમાં માંગમાં ઘટાડો છે.

આ રિપોર્ટ ઉદ્યોગને સલાહ આપે છે કે વધુ અદ્યતન ટેસ્ટિંગ પદ્ધતિઓ અપનાવીને કુદરતી રંગની ઓળખમાં સુધારો કરવો જોઈએ, જેનાથી લીલા હીરાનું બજાર પુનઃ મજબૂત બને. દુનિયાના પ્રખ્યાત લીલા હીરા જેમ કે ડ્રેઝડન ગ્રીન (41 કેરેટ), જે 1726માં લંડનમાં લાવવામાં આવ્યો હતો, તેની જેમ આ રત્નોની કિંમત અને આકર્ષણ અનન્ય છે. રાપાપોર્ટના આ વિશ્લેષણથી ઉદ્યોગને વધુ વિશ્વાસપાત્ર વેપાર માટે માર્ગદર્શન મળશે, અને વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિ થી આ “ગ્રીન ડિલેમા”નું ઉકેલ શક્ય બને.

Disclaimer : This information has been collected through secondary research and Diamond City Newspaper is not responsible for any errors in the same.

ડાયમંડ સિટી પર ગુજરાત, રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, બિઝનેસ સહિતના હીરા ઉદ્યોગના તમામ સમાચાર વાંચો. લેટેસ્ટ ન્યૂઝથી અપડેટ રહેવા માટે સોશ્યિલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાઓ.

FACEBOOK | TWITTER | TELEGRAM | PINTEREST | LINKEDIN | INSTAGRAM | WhatsApp | YouTube