વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે ભારતીય જેમ્સ-જ્વેલરી નિકાસ $૪.૨૭ અબજ ડોલર પર સ્થિર

DIAMOND CITY NEWS, SURAT

ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના પ્રથમ બે મહિના એટલે કે એપ્રિલ-મે ૨૦૨૬ દરમિયાન ભારતનો જેમ્સ અને જ્વેલરી ક્ષેત્રનો કુલ નિકાસ વેપાર ૪.૨૭ અબજ યુએસ ડોલર નોંધાયો છે. ગયા વર્ષના સમાન ગાળામાં આ આંકડો ૪.૫૫ અબજ યુએસ ડોલર રહ્યો હતો. વાર્ષિક ધોરણે સરખામણી કરીએ તો, વૈશ્વિક આર્થિક પ્રવાહો અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારના સમીકરણોને કારણે કુલ નિકાસમાં ૬.૦૩% નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

આ એકંદર ઘટાડા પાછળનું મુખ્ય કારણ પ્લેન ગોલ્ડ જ્વેલરીની નિકાસમાં આવેલો મોટો ઘટાડો છે. આ સેક્ટરની નિકાસ વાર્ષિક ધોરણે ૪૦.૧૧% જેટલી જંગી માત્રામાં ઘટીને ૬૩૫.૯૫ મિલિયન યુએસ ડોલર પર આવી ગઈ છે, જે ગયા વર્ષના સમાન ગાળામાં ૧.૦૬ અબજ યુએસ ડોલર હતી. હાલમાં સુવર્ણ નિકાસ ક્ષેત્ર સોનાના રેકોર્ડબ્રેક ઊંચા ભાવો, નિકાસ ઉત્પાદન માટે કાચા માલ તરીકે સોનાની મર્યાદિત ઉપલબ્ધતા અને બેન્કિંગ ચેનલો દ્વારા સોનાના પુરવઠાને અસર કરતી નિયમનકારી અડચણોનો સામનો કરી રહ્યું છે.

એફટીએ (FTAs) ના કારણે સ્ટડેડ જ્વેલરીમાં મજબૂત ઉછાળો

GJEPC ના ચેરમેન કિરીટ ભણસાલીએ આંકડાકીય વિશ્લેષણ રજૂ કરતા જણાવ્યું હતું કે, પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે પણ સ્ટડેડ ગોલ્ડ જ્વેલરીની નિકાસમાં પ્રોત્સાહક પરિણામો મળ્યા છે.

એપ્રિલ-મે ૨૦૨૬ દરમિયાન સ્ટડેડ જ્વેલરીની નિકાસ વાર્ષિક ધોરણે ૬.૭૧% વધીને ૯૬૪.૦૨ મિલિયન યુએસ ડોલર પર પહોંચી છે, જે ગયા વર્ષે ૯૦૩.૩૭ મિલિયન યુએસ ડોલર હતી.

આ વૃદ્ધિ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ભારત સરકારે વિવિધ દેશો સાથે કરેલા મુક્ત વ્યાપાર કરારો (Free Trade Agreements – FTAs) ની ખૂબ જ સકારાત્મક અસર થઈ રહી છે. આ કરારોને કારણે ભારતીય ઝવેરીઓ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોના દ્વાર ખૂલ્યા છે અને વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની સ્પર્ધાત્મકતા મજબૂત થઈ છે.

જો કે, ઉદ્યોગ માટે સૌથી ચિંતાજનક બાબત પ્લેન ગોલ્ડ જ્વેલરી સેક્ટરની છે. સોનાની આયાત પર લાદવામાં આવેલા કડક નિયંત્રણોને કારણે મેન્યુફેક્ચરિંગ એકમોને પૂરતો કાચો માલ મળી રહ્યો નથી. કાઉન્સિલ આ ગંભીર મુદ્દે કેન્દ્ર સરકાર સાથે સતત સંપર્કમાં છે અને વાણિજ્ય મંત્રાલય તરફથી આ સમસ્યાનો ઝડપી અને હકારાત્મક ઉકેલ આવે તેવી પૂરી આશા છે.

નિકાસ ઉત્પાદન માટે વપરાતા સોનાના વપરાશ પર નજર કરીએ તો તેની ગંભીરતા સ્પષ્ટ થાય છે. એપ્રિલ-મે ૨૦૨૬ દરમિયાન નિકાસ ઉત્પાદન માટે સોનાનો અંદાજિત વપરાશ ઘટીને ૧૧ ટન થઈ ગયો છે, જે ગયા વર્ષના સમાન ગાળામાં ૧૪ ટન આસપાસ હતો. આમ, નિકાસ માટેના કન્ઝમ્પશનમાં ૨૧.૪% નો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે.

ઊંચા ભાવો, બેન્કિંગ અડચણો અને ડ્યુટીનો બેવડો માર

GJEPC એ રાષ્ટ્રીય હિતમાં સોનાની આયાતને નિયંત્રિત કરવાના માનનીય વડાપ્રધાનના આહવાનને હંમેશા સંપૂર્ણ સમર્થન આપ્યું છે. પરંતુ તેની સાથે એ સુનિશ્ચિત કરવું પણ એટલું જ જરૂરી છે કે નિકાસલક્ષી ઉત્પાદન એકમોને ડ્યુટી-ફ્રી સોનાનો પુરવઠો સરળતાથી મળતો રહે.

જેમ્સ અને જ્વેલરી સેક્ટર એ ભારત માટે વિદેશી હૂંડિયામણ કમાવવાનું એક પ્રમુખ માધ્યમ છે. દેશની ચૂકવણી સંતુલનની સ્થિતિને મજબૂત કરવા અને ચાલુ ખાતાની ખાધને નિયંત્રિત કરવા માટે નિકાસમાં વૃદ્ધિ થવી અનિવાર્ય છે.

હાલમાં બેંકો દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવતા સોનાના જથ્થામાં નિયમનકારી કાયદાઓને કારણે ભારે મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ છે, જેને લીધે નિકાસકારો સ્તબ્ધ બન્યા છે. આ સમસ્યાઓ વચ્ચે સોનાના આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવોમાં થયેલા અસાધારણ વધારાએ બળતામાં ઘી હોમવાનું કામ કર્યું છે.

એપ્રિલ-મે ૨૦૨૫ દરમિયાન સોનાનો સરેરાશ ભાવ ૩,૨૪૨.૪૮ યુએસ ડોલર પ્રતિ ટ્રોય ઔંસ હતો, જે એપ્રિલ-મે ૨૦૨૬ માં ૪૫.૬૯% ના જંગી ઉછાળા સાથે ૪,૭૨૩.૮૮ યુએસ ડોલર પ્રતિ ટ્રોય ઔંસ પર પહોંચી ગયો છે.

આ ઉપરાંત, સોનાની આયાત ડ્યુટી ૬% થી વધારીને ૧૫% કરવામાં આવતા ભારતમાં સોનાની લેન્ડેડ કોસ્ટ (પડતર કિંમત) ખૂબ વધી ગઈ છે. નિકાસકારો ઊંચા ઇનપુટ ખર્ચનો બોજ સહન કરી રહ્યા છે, તેની સામે ‘ડ્યુટી ડ્રોબેક’ ના દરોમાં સરકાર દ્વારા તે પ્રમાણમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો નથી.

આ વિસંગતતાને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ભારતીય જ્વેલરી એક્સપોર્ટર્સના પ્રોફિટ માર્જિન અને સ્પર્ધા કરવાની ક્ષમતા ખરાબ રીતે પ્રભાવિત થઈ રહ્યા છે. નિકાસ ઉદ્યોગ હાલમાં નાણાકીય તરલતા અને કાચા માલની તીવ્ર અછતનો સામનો કરી રહ્યો છે, જે અંગે સરકાર વહેલી તકે સુધારાત્મક પગલાં લેશે તેવો કાઉન્સિલને વિશ્વાસ છે.

નવા વ્યાપારી કરારો અને ડાયમંડ સેક્ટરમાં સુધારાની આશા

વૈશ્વિક મોરચે ભારત-ઓમાન વચ્ચે થયેલા વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી કરાર (India-Oman CEPA) અંતર્ગત ઓમાન ખાતે ભારતીય જ્વેલરીની નિકાસ સફળતાપૂર્વક શરૂ થઈ ચૂકી છે, જે ઉદ્યોગ માટે એક આશાનું કિરણ છે. ઓમાન એ પ્લેન ગોલ્ડ જ્વેલરી માટેનું ખૂબ જ મોટું અને મહત્વનું બજાર હોવાથી આ કરાર આવનારા સમયમાં ભારતીય નિકાસકારો માટે નવી તકોનું સર્જન કરશે.

આ ઉપરાંત, માનનીય કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલના સંકેતો મુજબ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (USA) સાથે પ્રસ્તાવિત દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર વહેલી તકે પૂર્ણ થાય તે માટે ઉદ્યોગ જગત આશાવાદી છે. કેનેડા સાથેના વ્યાપાર કરાર અંગે થઈ રહેલી પ્રગતિ પણ બજારના વૈવિધ્યીકરણ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.

બીજી તરફ, હીરા ઉદ્યોગ અંગે વાત કરતા કિરીટ ભણસાલીએ જણાવ્યું હતું કે વૈશ્વિક મંદી વચ્ચે પણ ડાયમંડ એક્સપોર્ટ સ્થિર રહ્યો છે. કાઉન્સિલ ભારતના ડાયમંડ ઉદ્યોગની વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા માટે ટેક્સ અને પોલિસી લેવલના સુધારા માટે સરકાર સાથે કામ કરી રહી છે.

હાલમાં રફ ડાયમંડ ટ્રેડિંગનો મોટો હિસ્સો બેલ્જિયમ અને યુએઈ (UAE) જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય હબ દ્વારા સંચાલિત થાય છે. જો ભારત સરકાર તરફથી યોગ્ય નીતિગત સહયોગ અને કસ્ટમ્સ પ્રક્રિયાઓમાં સરળતા મળે, તો ભારત માત્ર વિશ્વનું સૌથી મોટું ડાયમંડ મેન્યુફેક્ચરિંગ સેન્ટર જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક ડાયમંડ ટ્રેડિંગ હબ તરીકે પણ ઉભરી શકે છે.

એપ્રિલ-મે (નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬) દરમિયાન વિવિધ પ્રોડક્ટ્સનું નિકાસ પ્રદર્શન

• કટ અને પોલિશ્ડ ડાયમંડ (Cut & Polished Diamonds) : આ સેક્ટરની નિકાસ ૯.૦૬% ઘટીને ૧.૮ અબજ યુએસ ડોલર નોંધાઈ છે, જે ગયા વર્ષે ૨.૦૬ અબજ યુએસ ડોલર હતી.
• કુલ ગોલ્ડ જ્વેલરી (Plain & Studded) : સોનાના દાગીનાની કુલ નિકાસ ૧૮.૫૯% ઘટીને ૧.૬૦ અબજ યુએસ ડોલર થઈ છે, જે ગયા વર્ષે ૧.૯૭ અબજ યુએસ ડોલર હતી.
• પ્લેન ગોલ્ડ જ્વેલરી : આમાં ૪૦.૧૧% નો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે, જે ઘટીને ૬૩૫.૯૫ મિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે, જે ગયા વર્ષે ૧.૦hex અબજ યુએસ ડોલર હતી.
• સ્ટડેડ ગોલ્ડ જ્વેલરી : આ ક્ષેત્રે ૬.૭૧% નો સકારાત્મક ગ્રોથ મેળવીને ૯૬૪.૦૨ મિલિયન યુએસ ડોલરની નિકાસ કરી છે, જે ગયા વર્ષે ૯૦૩.૩૭ મિલિયન યુએસ ડોલર હતી.
• લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ : આ આધુનિક સેક્ટરમાં ૧.૯૮% ની વૃદ્ધિ સાથે ૧૯૪.૭૮ મિલિયન યુએસ ડોલરની નિકાસ થઈ છે, જે ગયા વર્ષે ૧૯૦.૯૯ મિલિયન યુએસ ડોલર હતી.
• સિલ્વર જ્વેલરી : ચાંદીના દાગીનાની નિકાસમાં ૧૭૨.૫૩% નો અકલ્પનીય અને બમ્પર ઉછાળો આવ્યો છે. તે વધીને ૩૬૫.૭૭ મિલિયન યુએસ ડોલર પર પહોંચી ગઈ છે, જે ગયા વર્ષે માત્ર ૧૩૪.૨૧ મિલિયન યુએસ ડોલર હતી.
• પ્લેટિનમ જ્વેલરી (Platinum Jewellery) : પ્લેટિનમની નિકાસ ૨૪.૯૭% વધીને ૪૧.૨૨ મિલિયન યુએસ ડોલર નોંધાઈ છે, જે ગયા વર્ષે ૩૨.૯૮ મિલિયન યુએસ ડોલર હતી.
• કલર્ડ જેમસ્ટોન્સ (Coloured Gemstones) : રંગીન રત્નોની નિકાસમાં ૧૦.૦૪% નો ઘટાડો થયો છે અને તે ૫૫.૯૩ મિલિયન યુએસ ડોલર રહી છે, જે ગયા વર્ષે ૬૨.૧૭ મિલિયન યુએસ ડોલર હતી.

---

Disclaimer : This information has been collected through secondary research and Diamond City Newspaper is not responsible for any errors in the same.

ડાયમંડ સિટી પર ગુજરાત, રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, બિઝનેસ સહિતના હીરા ઉદ્યોગના તમામ સમાચાર વાંચો. લેટેસ્ટ ન્યૂઝથી અપડેટ રહેવા માટે સોશ્યિલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાઓ.

FACEBOOK | TWITTER | TELEGRAM | PINTEREST | LINKEDIN | INSTAGRAM | WhatsApp | YouTube