DIAMOND CITY NEWS, SURAT
સોનું જે પરંપરાગત રીતે સુરક્ષિત રોકાણ (Safe Haven) ગણાય છે, તે અત્યારે ઈતિહાસની સર્વોચ્ચ સપાટીએ પહોંચીને રોકાણકારો માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યું છે. વૈશ્વિક અસ્થિરતા અને બદલાતા આર્થિક સમીકરણો વચ્ચે સોનાના ભાવમાં અભૂતપૂર્વ ઉછાળો.
વર્તમાન સમયમાં વૈશ્વિક નાણાકીય બજાર એક અત્યંત જટિલ તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષથી લઈને ઈરાન-ઇઝરાયલ વચ્ચેના તાજેતરના યુદ્ધ, અમેરિકાની આક્રમક ટૅરિફ નીતિઓ અને ડિજિટલ એસેટ્સ એટલે કે ક્રિપ્ટોકરન્સીના ઉદયે સોનાના બજારને સંપૂર્ણપણે પુનઃવ્યાખ્યાયિત કર્યું છે.
સોનું જે પરંપરાગત રીતે સુરક્ષિત રોકાણ (Safe Haven) ગણાય છે, તે અત્યારે ઈતિહાસની સર્વોચ્ચ સપાટીએ પહોંચીને રોકાણકારો માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યું છે.
યુદ્ધ અને સોનાના ભાવ : ભૂતકાળ અને વર્તમાનનો તફાવત
ઐતિહાસિક દૃષ્ટિએ જોઈએ તો, યુદ્ધની શરૂઆત પહેલા સોનાના ભાવ વધતાં અને યુદ્ધ શરૂ થતા જ તેમાં ઘટાડો જોવા મળતો હતો. વર્ષ 1991માં જ્યારે અમેરિકાએ ઈરાક પર આક્રમણ કર્યું ત્યારે સોનું 373 ડોલરથી વધીને 403 ડોલર થયું હતું, પરંતુ યુદ્ધ શરૂ થતા જ તે ઘટીને 393 ડોલર પર આવી ગયું હતું.
આવું જ કંઈક 2003માં પણ બન્યું હતું. જોકે, 2022માં શરૂ થયેલા યુક્રેન યુદ્ધે આ ટ્રેન્ડ બદલી નાખ્યો છે. ફેબ્રુઆરી 2022માં યુક્રેન યુદ્ધ સમયે સોનું 1,900 ડોલરની આસપાસ હતું, જે માર્ચ 2026 સુધીમાં વધીને 5,600 ડોલર પ્રતિ ઔંસની ઓલ-ટાઇમ હાઈ સપાટીએ પહોંચી ગયું છે.
તાજેતરમાં 28 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ ઈરાન પર ઇઝરાયલ અને અમેરિકાના હુમલા બાદ સોનાના ભાવમાં ફરી જોરદાર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ સંઘર્ષ લાંબો ચાલશે અને ઈરાન અમેરિકા સામે ઝૂકશે નહીં, તો સોનાના ભાવમાં હજુ પણ મોટો વધારો થઈ શકે છે.
સેન્ટ્રલ બેંકોની ભૂમિકા
“વૈશ્વિક સ્તરે સોનાની આ તેજી પાછળ માત્ર યુદ્ધ જ નહીં, પરંતુ વિવિધ દેશોની સેન્ટ્રલ બેંકો દ્વારા કરવામાં આવતી આક્રમક ખરીદી પણ જવાબદાર છે.
ચીન, તુર્કી અને ભારતની રિઝર્વ બેંકોએ ડોલર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે પોતાના સોનાના અનામત ભંડારમાં જંગી વધારો કર્યો છે. જ્યારે પેપર કરન્સી (ચલણી નોટો) ની કિંમત ફુગાવાને કારણે ઘટે છે, ત્યારે સોનું એક અભેદ કિલ્લા જેવું કામ કરે છે.
વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ ના ડેટા મુજબ, સેન્ટ્રલ બેંકોએ રેકોર્ડબ્રેક ટન સોનું ખરીદીને બજારમાં સપ્લાય ઘટાડી દીધો છે, જે ભાવ વધારાનું મુખ્ય કારણ બન્યું છે.”
ફેબ્રુઆરી 2026ની અસ્થિરતા અને ટૅરિફ વોર
ફેબ્રુઆરી મહિનો કિંમતી ધાતુઓ માટે ઉતાર-ચઢાવથી ભરેલો રહ્યો છે. જાન્યુઆરીના અંતમાં સોનું 5,600 ડોલર અને ચાંદી 120 ડોલરની સપાટી વટાવી ગયા બાદ, ફેબ્રુઆરીમાં ભારે નફાબૂકીને કારણે સોનામાં 700 ડોલરનો કડાકો જોવા મળ્યો હતો.
જોકે, આ ઘટાડો લાંબો સમય ટક્યો નહીં. 24 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ અમેરિકન સુપ્રિમ કોર્ટે રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા લાદવામાં આવેલા ‘રેસીપ્રોકલ ટૅરિફ’ (પરસ્પર ટૅરિફ)ને રદબાતલ ઠેરવ્યા હતા.
તેના જવાબમાં અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિએ કોર્ટના નિર્ણય સામે અસંમતિ દર્શાવી તાત્કાલિક તમામ આયાત પર 10% ટૅરિફ લાદી દીધો અને તેને વધારીને 15% કરવાની જાહેરાત કરી.
આ આર્થિક અરાજકતાને કારણે સોનું ફરી એકવાર 5,183 ડોલર અને ચાંદી 88 ડોલરની આસપાસ સ્થિર થયા છે, જે આગામી સમયમાં મોટી તેજીનો સંકેત આપે છે.
ફુગાવો અને વ્યાજ દરની અસર
“અમેરિકામાં વધતો જતો ફુગાવો અને ફેડરલ રિઝર્વની વ્યાજ દર અંગેની અનિશ્ચિતતાએ સોનાને વધુ મજબૂત બનાવ્યું છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે વ્યાજ દર વધે છે ત્યારે સોનાના ભાવ ઘટે છે, પરંતુ અત્યારે સ્થિતિ ઉલટી છે. રોકાણકારોને ડર છે કે અમેરિકન અર્થતંત્ર ‘સ્ટેગફ્લેશન’ (ધીમો વિકાસ અને ઊંચો ફુગાવો) તરફ જઈ રહ્યું છે.
આવા સમયે રિયલ એસ્ટેટ કે શેરબજારમાં રોકાણ કરવાને બદલે સુરક્ષિત સંપત્તિ તરીકે સોનામાં નાણાં રોકવા એ વધુ ડહાપણભર્યું માનવામાં આવે છે, જેણે જાન્યુઆરીમાં ભાવને $૫,૬૦૦ સુધી પહોંચાડવામાં મદદ કરી હતી.”
સોનું વિરુદ્ધ ક્રિપ્ટોકરન્સી : ટોકનાઇઝેશનનો નવો યુગ
આજના સમયમાં બિટકોઈન અને સોના વચ્ચે રોકાણકારોને આકર્ષવા માટે સ્પર્ધા જામી છે. બિટકોઈન તેની ઝડપ અને ટેકનોલોજી માટે જાણીતું છે, પરંતુ તેની અસ્થિરતા હજુ પણ તેની મોટી નબળાઈ છે.
વર્ષ 2025માં સોનામાં 62% થી વધુનો વધારો થયો હતો, જ્યારે બિટકોઈન તેની ટોચ પરથી પાછો પડ્યો હતો. આ સ્થિતિમાં ‘ટેધર ગોલ્ડ’ (Tether Gold) જેવી ડિજિટલ એસેટ્સનો ઉદય થયો છે.
આ એક એવું ટોકન છે જે 1:1 ના રેશિયોમાં ભૌતિક સોના (Physical Gold) દ્વારા સમર્થિત છે. આ સોનું સ્વિસ વોલ્ટમાં સુરક્ષિત રાખવામાં આવે છે.
હાલમાં ટોકનાઇઝ્ડ કોમોડિટી માર્કેટ 6.1 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી ગયું છે, જેમાં ટેધર ગોલ્ડ અને પેક્સ ગોલ્ડ (PAX Gold)નો સિંહફાળો છે.
પ્રશ્ન એ છે કે શું ભવિષ્યમાં બ્લોકચેન ટેકનોલોજી સોનાના મહત્વને ઘટાડશે કે પછી સોનાનો ઉપયોગ કરીને ક્રિપ્ટો પોતાનું સ્થાન મજબૂત કરશે? હાલના સંજોગોમાં તો સોનાનું પીઠબળ ધરાવતા ટોકન્સ સોનાની માંગમાં વધારો જ કરી રહ્યા છે.
સપ્લાય ચેઇન અને ખાણકામની કટોકટી
“વૈશ્વિક સ્તરે નવા સોનાની ખાણોની શોધમાં ઘટાડો અને જૂની ખાણોમાં ઉત્પાદન ખર્ચમાં થયેલો તોતિંગ વધારો પણ ચિંતાનો વિષય છે. દક્ષિણ આફ્રિકા અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા મોટા ઉત્પાદક દેશોમાં મજૂર પ્રશ્નો અને પર્યાવરણીય કાયદાઓને કારણે સોનાનું ખનન મોંઘું બન્યું છે.
જ્યારે માંગ સતત વધી રહી હોય અને નવું સોનું બજારમાં ઓછું આવી રહ્યું હોય, ત્યારે અછતની સ્થિતિ સર્જાય છે. ભારત જેવા દેશો જો પોતાની ધરતીમાં છુપાયેલા ૯૫% સંસાધનોનો ઉપયોગ ન કરે, તો ભવિષ્યમાં સોનાની આયાત બિલ દેશની અર્થવ્યવસ્થા પર મોટો બોજ બની શકે છે.
ભારતની ભૂમિકા : બુલિયન માર્કેટનું નવું હબ
ભારતમાં પણ સોનાના બજારને વ્યવસ્થિત કરવા માટે મોટા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. મુંબઈમાં યોજાયેલા 11મા ઇન્ડિયા ઇન્ટરનેશનલ બુલિયન સમિટ (IIBS) માં એક મહત્વની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.
IBJA અને ઇન્ડિયા ગોલ્ડ મેટાવર્સ વચ્ચેના જોઈન્ટ વેન્ચર દ્વારા ‘IBJA-IGM બેન્ચમાર્ક પ્રાઈસ પ્રાઈવેટ લિમિટેડ’ ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. આ સંસ્થા ભારતમાં સોનાના પારદર્શક અને રીઅલ-ટાઇમ ભાવ નક્કી કરશે, જે સમગ્ર બુલિયન ઇકોસિસ્ટમ માટે સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.
આ કાર્યક્રમમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે ઉપસ્થિત ડો. શશી થરૂરે ભારતની સોનાની નીતિમાં મોટા સુધારાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે…
Disclaimer : This information has been collected through secondary research and Diamond City Newspaper is not responsible for any errors in the same.
ડાયમંડ સિટી પર ગુજરાત, રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, બિઝનેસ સહિતના હીરા ઉદ્યોગના તમામ સમાચાર વાંચો. લેટેસ્ટ ન્યૂઝથી અપડેટ રહેવા માટે સોશ્યિલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાઓ.
FACEBOOK | TWITTER | TELEGRAM | PINTEREST | LINKEDIN | INSTAGRAM | WhatsApp | YouTube
