Estimated reading time: 4 minutes
વૈશ્વિક કોમોડિટી બજારમાં અત્યારે એક જ ધાતુની ચર્ચા છે અને તે છે ‘ચાંદી’. જેને ક્યારેક સોનાની નાની બહેન અથવા ‘ગરીબનું સોનું’ ગણવામાં આવતી હતી, તે આજે વિશ્વભરના રોકાણકારો માટે સૌથી વધુ નફો આપતી મિલકત (Asset) બની ગઈ છે.
૨૦૨૫ના વર્ષમાં ચાંદીએ જે પ્રકારે ૧૫૦% થી ૧૬૦%ની છલાંગ લગાવી છે, તેણે દાયકાઓ જૂના રેકોર્ડ તોડી નાંખ્યાં છે. ૨૦૨૬ના પ્રારંભિક દિવસોમાં જ ચાંદી $૧૦૦ પ્રતિ ઔંસના ઐતિહાસિક આંકડાને સ્પર્શી ગઈ છે, જે ૨૦૨૪-૨૫ના $૩૦ના સરેરાશ ભાવની સરખામણીએ ૨૦૦% થી વધુની તેજી સૂચવે છે.
આ તેજી પાછળ માત્ર સટ્ટાકીય પ્રવૃત્તિઓ નથી, પરંતુ તેની પાછળ બદલાતા ભૌગોલિક-રાજકીય સમીકરણો અને ગ્રીન એનર્જીની ક્રાંતિ જવાબદાર છે.
ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ અને ભાવનું વિશ્લેષણ
ચાંદીના ભાવનો ઇતિહાસ તપાસીએ તો ૧૯૭૦ના દાયકામાં હન્ટ બ્રધર્સના સમયમાં મોટી તેજી આવી હતી, પરંતુ ૨૦૨૫-૨૬નો આ ઉછાળો મૂળભૂત રીતે અલગ છે.
૨૦૨૫માં ચાંદી $૩૦થી વધીને $૮૯ સુધી પહોંચી હતી, જે તેના અત્યાર સુધીના સૌથી મજબૂત વાર્ષિક પ્રદર્શનોમાંનું એક છે. ૨૦ Racer6ના પ્રથમ સપ્તાહમાં જ ૨૫%નો વધારો જોવા મળ્યો છે.
નિષ્ણાતો તેને ‘હાઈ-બેટા’ એસેટ કહે છે, કારણ કે જ્યારે બજારમાં તેજી આવે છે ત્યારે ચાંદી સોના કરતા બમણી ઝડપે વધે છે.
HSBC અને જેપી મોર્ગન જેવી વૈશ્વિક નાણાકીય સંસ્થાઓનું અનુમાન હવે સુધારીને $૧૧૦ થી $૧૩૦ કરવામાં આવ્યું છે, જો આર્થિક અનિશ્ચિતતા અને ડોલરની નબળાઈ ચાલુ રહેશે.
ઔદ્યોગિક માંગ : ચાંદી વિના ભવિષ્ય અશક્ય છે?
ચાંદીની તેજીનું સૌથી મોટું ચાલક બળ તેની ઔદ્યોગિક ઉપયોગિતા છે. વિશ્વના કુલ ઉત્પાદનનો ૫૦%થી વધુ ભાગ ઉદ્યોગોમાં વપરાય છે.
સોલર એનર્જી : વિશ્વ અત્યારે ક્લીન એનર્જી પાછળ પાગલ છે. સોલર પેનલ્સમાં વપરાતા ફોટોવોલ્ટેઇક કોષોમાં ચાંદી એક ઉત્તમ વાહક તરીકે અનિવાર્ય છે. આ સેક્ટરમાં ચાંદીની માંગમાં વાર્ષિક ૩.૪%ના દરે સતત વધારો થઈ રહ્યો છે.
ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EVs) : એક સામાન્ય પેટ્રોલ-ડીઝલ કાર કરતા EVમાં બમણી ચાંદી વપરાય છે. બૅટરી મેનેજમેન્ટ, સેન્સર્સ અને વાયરિંગમાં ચાંદીની જરૂરિયાત ૨૦૨૬ સુધીમાં આસમાને પહોંચવાની ધારણા છે.
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ટેકનોલોજી : હાઈ-સ્પીડ ડેટા ટ્રાન્સમિશન અને ઍડ્વાન્સ ચિપ્સના ઉત્પાદનમાં ચાંદીનો ઉપયોગ વધી રહ્યો છે, જેને કારણે ૨૦૨૫માં ૨૩૦ મિલિયન ઔંસનું સપ્લાય ડેફિસિટ (ઘટ) જોવા મળ્યું હતું.
સપ્લાય અને ડિમાન્ડનું ભયંકર અસંતુલન
પુરવઠાની દ્રષ્ટિએ ચાંદી અત્યારે ગંભીર કટોકટીમાં છે. ૨૦૨૧થી સતત વિશ્વમાં ચાંદીની માંગ તેના પુરવઠા કરતા વધારે રહી છે. ૨૦૨૬ માં પણ માઇન પ્રોડક્શન ૮૧૩ મિલિયન ઔંસની આસપાસ સ્થિર રહેવાની ધારણા છે.
સૌથી મોટી સમસ્યા એ છે કે ચાંદીનું ખાણકામ સ્વતંત્ર રીતે ઓછું થાય છે; તે મોટે ભાગે કોપર, લીડ અને ઝિંક માઇન્સમાંથી બાય-પ્રોડક્ટ તરીકે મળે છે.
આથી, જો ચાંદીના ભાવ વધે તો પણ ખાણિયાઓ રાતોરાત ઉત્પાદન વધારી શકતા નથી. વધુમાં, ચીને તાજેતરમાં રિફાઇન્ડ સિલ્વરના એક્સપોર્ટ પર કડક નિયંત્રણો લાદ્યા છે, જેણે બળતામાં ઘી હોમવાનું કામ કર્યું છે.
ગ્લોબલ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને માર્કેટ કંટ્રોલ
મેક્સિકો વાર્ષિક ૫,૦૦૦ ટન સાથે વિશ્વનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક છે, જે વૈશ્વિક ઉત્પાદનનો ૨૦% હિસ્સો ધરાવે છે. ત્યારબાદ પેરુ અને ચીનનો નંબર આવે છે.
જોકે, ચીન વિશ્વની ૬૦-૭૦% રિફાઇન્ડ સિલ્વર માર્કેટને કંટ્રોલ કરે છે. આ દેશોમાં આવતી ભૌગોલિક-રાજકીય અસ્થિરતા અથવા ટેક્સના નિયમોમાં ફેરફાર સીધી રીતે વૈશ્વિક ભાવોને અસર કરે છે.
૨૦૨૬માં રિસાયક્લિંગમાં વધારો થવાની આશા છે, છતાં પણ ૧૧૭ મિલિયન ઔંસની ખાધ રહેવાની શક્યતા છે, જે ભાવને મજબૂત ટેકો આપશે.
પર્યાવરણીય કિંમત અને ટકાઉ ઉકેલો
ચાંદીનો આ ચળકાટ પર્યાવરણ માટે મોંઘો સાબિત થઈ રહ્યો છે. ચાંદીના ખાણકામથી મોટા પાયે વિનાશ અને જળ પ્રદૂષણ થાય છે. ‘એસિડ રોક ડ્રેનેજ‘ નામની પ્રક્રિયામાં પથ્થરોમાંથી નીકળતા સલ્ફાઇડ મિનરલ્સ પાણીમાં ભળીને નદીઓ અને જમીનને ઝેરી બનાવે છે.
ખાણકામમાં વપરાતું સાયનાઇડ સ્થાનિક જીવસૃષ્ટિ માટે મોટું જોખમ છે. આથી જ હવે માઇનિંગ કંપનીઓ ‘ગ્રીન માઇનિંગ’ અને ‘વોટર રિસાયક્લિંગ પ્રોજેક્ટ્સ’ પાછળ રોકાણ કરી રહી છે. ટકાઉ વિકાસ માટે ચાંદીનું રિસાયક્લિંગ વધારવું એ જ એકમાત્ર કાયમી ઉકેલ છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી અને તક
ચાંદી અત્યારે તેના ઇતિહાસના સૌથી રસપ્રદ તબક્કે છે. એક તરફ તે ઔદ્યોગિક વિકાસનું એન્જિન છે, તો બીજી તરફ તે આર્થિક અનિશ્ચિતતામાં રોકાણકારો માટે સુરક્ષિત કવચ (Safe Haven) છે.
ફેડરલ રિઝર્વના વ્યાજદરમાં ઘટાડા અને ડોલરના મૂલ્યમાં થતી વધ-ઘટને કારણે ચાંદીમાં રોકાણ કરવાનું આકર્ષણ વધ્યું છે.
જોકે, ચાંદીનું બજાર ખૂબ જ અસ્થિર (Volatile) હોય છે, તેથી ૨૦ racer૬માં રોકાણ કરતા પહેલા પૂરતું વિશ્લેષણ કરવું જરૂરી છે. જે રીતે ચાંદી ‘ગ્રીન ટેકનોલોજી’નો પાયો બની રહી છે, તે જોતા ભવિષ્યમાં તેની કિંમતમાં હજુ પણ $૧૫૦ સુધીના મોટા ઉછાળા જોવા મળી શકે છે.
Disclaimer : This information has been collected through secondary research and Diamond City Newspaper is not responsible for any errors in the same.
ડાયમંડ સિટી પર ગુજરાત, રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, બિઝનેસ સહિતના હીરા ઉદ્યોગના તમામ સમાચાર વાંચો. લેટેસ્ટ ન્યૂઝથી અપડેટ રહેવા માટે સોશ્યિલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાઓ.
FACEBOOK | TWITTER | TELEGRAM | PINTEREST | LINKEDIN | INSTAGRAM | WhatsApp | YouTube
