રશિયાનો કડક કાયદો; હવે માત્ર અસલી હીરાને જ ‘પોલિશ્ડ ડાયમંડ’ કહી શકાશે

DIAMOND CITY NEWS, SURAT

વૈશ્વિક હીરા ઉદ્યોગ અને ખાસ કરીને લેબ-ગ્રોન (પ્રયોગશાળામાં તૈયાર થતા) હીરાના વેપાર પર ખૂબ મોટી અસર કરે તેવા સમાચાર રશિયાથી આવી રહ્યા છે.

રશિયા સરકારના એક નવા સત્તાવાર જાહેરનામા અનુસાર, આગામી ૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ થી રશિયામાં માત્ર અને માત્ર કુદરતી (Natural) હીરાને જ ‘પોલિશ્ડ ડાયમંડ્સ’ (Polished Diamonds – ઘસેલા/તૈયાર હીરા) તરીકે ઓળખવાની કાયદેસર મંજૂરી આપવામાં આવશે.

સરકારના કેબિનેટ ઓફ મિનિસ્ટર્સે બિન-કુદરતી એટલે કે લેબ-ગ્રોન હીરાના રિટેલ વેચાણ માટે એક નવો જ ટર્મિનોલોજી શબ્દ મંજૂર કર્યો છે. હવેથી આવા હીરા માટે કાયદાકીય રીતે “કટ સિન્થેટિક રફ ડાયમંડ” (Cut Synthetic Rough Diamond) શબ્દનો જ ઉપયોગ કરવો પડશે. આ કાયદાનો મુખ્ય હેતુ ગ્રાહકોને છેતરાતા બચાવવાનો અને અસલી-નકલી વચ્ચેનો ભેદ સ્પષ્ટ કરવાનો છે.

ગ્રાહકોની સુરક્ષા અને પારદર્શિતા સૌથી મહત્ત્વની: નાયબ નાણા પ્રધાન

રશિયાના નાયબ નાણા પ્રધાન એલેક્સી મોઇસેવ (Alexey Moiseyev) એ આ કડક નિર્ણય પાછળનું સરકારી વલણ સ્પષ્ટ કરતા જણાવ્યું હતું કે : “કિંમતી જ્વેલરીની ખરીદી એ સામાન્ય માણસ માટે એક ખૂબ જ મહત્ત્વની અને મોટી ખરીદી હોય છે. તે ઘણીવાર કોઈ ખાસ ભેટ, પરિવારના ઇતિહાસ અને લાંબાગાળાના મૂલ્ય (રોકાણ) સાથે જોડાયેલી હોય છે. તેથી, ગ્રાહકો જ્યારે પોતાના નાણાં ખર્ચે ત્યારે તેમને હીરાના મૂળ ઉદ્ભવ (Origin) વિશે એકદમ સચોટ, સાચી અને ભરોસાપાત્ર માહિતી મળવી જ જોઈએ. ગ્રાહકોના આ અધિકારની રક્ષા માટે જ આ નિયમ લાવવામાં આવ્યો છે.”

નવા કાયદા હેઠળ રિટેલર્સ માટે કડક નિયમો

૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬થી આ ફેરફારો અમલમાં આવ્યા બાદ, જો કોઈ જ્વેલર અથવા રિટેલર સિન્થેટિક (લેબ-ગ્રોન) હીરાનું વેચાણ કરશે, તો તેના માટે નીચે મુજબના નિયમોનું પાલન કરવું ફરજિયાત બનશે :

• લેબ-ગ્રોન હીરાના ઘરેણાંના લેબલ અને ટેગ પર માત્ર અને માત્ર “સિન્થેટિક” (Synthetic) શબ્દ જ લખી શકાશે.
• આવા હીરાનું વજન કેરેટને બદલે માત્ર ‘ગ્રામ‘ (Grams) માં દર્શાવવાની જ પરવાનગી મળશે.
• ગ્રાહકોમાં એવો ભ્રમ પેદા કરે કે આ હીરો કુદરતી છે, તેવા કોઈપણ લોભામણા શબ્દો જેવા કે “કિંમતી” (Precious) અથવા “ઈકો-ફ્રેન્ડલી” (Eco-friendly) ના ઉપયોગ પર સખત પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે.

વૈશ્વિક સંસ્થા ‘GIA’ એ પણ સિન્થેટિક માટે ગ્રેડિંગ સિસ્ટમ બંધ કરી

રશિયા સરકારનો આ નિર્ણય વૈશ્વિક સ્તરે હીરા ઉદ્યોગમાં ચાલી રહેલા ટ્રેન્ડને સમાન છે. હીરાની શુદ્ધતા માપવા માટે જગપ્રસિદ્ધ “4Cs” સિસ્ટમ (Color, Clarity, Carat, and Cut) બનાવનાર સંસ્થા ‘જેમોલોજિકલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ અમેરિકા’ એ પણ વર્ષ ૨૦૨૫થી સિન્થેટિક (લેબ-ગ્રોન) હીરા માટે આ પારંપરિક ‘4Cs’ ગ્રેડિંગ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવાનું સત્તાવાર રીતે બંધ કરી દીધું છે.

રશિયામાં સિન્થેટિક હીરાનું વધતું બજાર અને કિંમતોનું ગણિત

રશિયામાં આ કાયદો એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ત્યાં સિન્થેટિક હીરાની માંગમાં અભૂતપૂર્વ વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. વર્ષ ૨૦૨૬ના પ્રથમ ત્રણ મહિનામાં (જાન્યુઆરીથી માર્ચ વચ્ચે), રશિયાની મોટી જ્વેલરી ચેઈન્સના કુલ વેચાણમાં સિન્થેટિક હીરાનો હિસ્સો વાર્ષિક ધોરણે ૨.૯ ગણો વધીને ૨૫% ની સપાટીએ પહોંચી ગયો છે. સામાન્ય ગ્રાહકો તેની અત્યંત ઓછી કિંમતના કારણે આ ઘરેણાં તરફ આકર્ષાયા છે.

રશિયન બિઝનેસ અખબાર ‘કોમર્સન્ટ’ (Kommersant) ના અહેવાલ મુજબ, જ્વેલરીના વેપારીઓ (Retailers) માટે સિન્થેટિક હીરા વેચવા એ આર્થિક રીતે વધુ નફાકારક (Profitable) સાબિત થઈ રહ્યા છે, કારણ કે તેની હોલસેલ (જથ્થાબંધ) કિંમત અને અસલી હીરાની કિંમતમાં આસમાન-જમીનનો તફાવત છે:

વેપારીઓ આ સસ્તા હીરાને ઊંચા માર્જિન સાથે વેચીને મોટો નફો કમાતા હતા, અને ઘણીવાર ગ્રાહકોને તે અસલી હોવાનો ભ્રમ રહેતો હતો. પરંતુ, રશિયા સરકારના આ નવા કાયદાથી હવે ગ્રાહકો સામે હીરાનું સાચું ચિત્ર સ્પષ્ટ થશે, જેની સીધી અસર ભારત (ખાસ કરીને સુરત) ના હીરા ઉદ્યોગ પર પણ પડશે કારણ કે સુરતમાં નેચરલ અને લેબ-ગ્રોન બંને પ્રકારના હીરાનું મોટા પાયે કટિંગ અને પોલિશિંગ થાય છે.

Disclaimer : This information has been collected through secondary research and Diamond City Newspaper is not responsible for any errors in the same.

ડાયમંડ સિટી પર ગુજરાત, રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, બિઝનેસ સહિતના હીરા ઉદ્યોગના તમામ સમાચાર વાંચો. લેટેસ્ટ ન્યૂઝથી અપડેટ રહેવા માટે સોશ્યિલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાઓ.

FACEBOOK | TWITTER | TELEGRAM | PINTEREST | LINKEDIN | INSTAGRAM | WhatsApp | YouTube