DIAMOND CITY NEWS, SURAT
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ તાજેતરમાં લોકોને અપીલ કરી છે કે, દેશહિતમાં એક વર્ષ માટે સોનાની ખરીદી ન કરવી. સામાન્ય લોકોના મનમાં એવો સવાલ ઊભો થાય કે આપણે સોનું ખરીદીએ તેનાથી દેશનું અહિત કેવી રીતે થાય? PM મોદીએ અત્યારે આ વાત શું કામ કરી હશે?
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તાજેતરમાં તેલંગાણાની મુલાકાત લીધી હતી. હૈદરાબાદમાં એક સરકારી કાર્યક્રમમાં તેમણે અનેક વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સની જાહેરાત કરી હતી, સાથે સિકંદરાબાદમાં એક જાહેર રેલીને પણ સંબોધિત કરી હતી. સિકંદરાબાદના કાર્યક્રમમાં બોલતાં PM મોદીએ લોકોને વિદેશી ચલણ બચાવવા માટે વિનંતી કરી હતી. તેમણે આવું કરવાના ઘણા રસ્તાઓ પણ જણાવ્યા હતા.
આ સમયગાળા દરમિયાન, PM મોદીએ એક વર્ષ સુધી સોનું ખરીદવાથી દૂર રહેવા અને ખાદ્યતેલનો ઉપયોગ ઘટાડવાની અપીલ કરી હતી. PM મોદીએ જાહેર સભામાં કહ્યું, “આ સપ્લાય ચેઇનની સમસ્યાઓ વચ્ચે, છેલ્લા બે મહિનાથી આપણા પડોશમાં આટલું મોટું યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે. આનાથી સમગ્ર વિશ્વ પ્રભાવિત થયું છે અને ભારત વધુ ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થયું છે.”
“ભારત પાસે મોટા તેલના કૂવા નથી. આપણે બીજા દેશોમાંથી મોટા પ્રમાણમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ગેસ આયાત કરવા પડે છે. યુદ્ધને કારણે વિશ્વભરમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ, ગેસ અને ખાતરોના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. તે આસમાને પહોંચી ગયા છે.” PM મોદીએ કહ્યું, “ભારત સરકાર આ યુદ્ધના છેલ્લા બે મહિનાથી દેશવાસીઓને આ સંકટમાંથી બચાવવા માટે સતત પ્રયાસો કરી રહી છે. નાગરિકો પર બોજ ન પડે તે માટે, સરકાર આખો બોજ પોતાના ખભા પર લઈ રહી છે.”
સપ્લાય ચેઇનનો હવાલો આપીને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું, “જો સપ્લાય ચેઇનમાં સતત કટોકટી રહે છે, તો આપણે ગમે તેટલા પગલાં લઈએ, મુશ્કેલીઓ ફક્ત વધે જ છે. તેથી, દેશને પ્રથમ રાખીને, આપણે હવે એક થઈને લડવું જોઈએ. દેશભક્તિ ફક્ત દેશ માટે મરવા વિશે નથી; દેશ માટે જીવવું અને દેશ માટે પોતાની ફરજો પૂર્ણ કરવી એ પણ દેશભક્તિ છે.”
“ખાદ્યતેલ માટે પણ આ જ વાત સાચી છે. તેને આયાત કરવા માટે નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં વિદેશી ચલણ ખર્ચવું પડે છે. દરેક ભોજનમાં વપરાતા તેલનું પ્રમાણ ઘટાડવું એ પણ દેશભક્તિનું કાર્ય છે. આ રાષ્ટ્રની સેવા કરશે અને શરીરની પણ સેવા કરશે. આનાથી દેશની તિજોરીનું સ્વાસ્થ્ય અને પરિવારના સભ્યોનું સ્વાસ્થ્ય પણ સુધરશે.”
વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવા અંગે વડાપ્રધાન મોદીએ કહ્યું કે જે પણ શક્ય પગલાં અપનાવી શકાય તે અપનાવવા પડશે. તેમણે કહ્યું, “સોનું ખરીદવું એ એક બીજું પાસું છે જેમાં વિદેશી ચલણનો ઘણો ઉપયોગ થાય છે. એક સમય હતો જ્યારે લોકો કટોકટી દરમિયાન દેશના હિતમાં સોનું દાન કરતા હતા. આજે દાનની કોઈ જરૂર નથી, પરંતુ દેશના હિતમાં આપણે નક્કી કરવું પડશે કે જો એક વર્ષ સુધી ઘરે કોઈ પ્રસંગ હોય, તો આપણે સોનાના ઘરેણાં નહીં ખરીદીએ.”
“આપણે સોનું નહીં ખરીદીએ. આપણી દેશભક્તિ આપણને વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવા માટે પડકાર ફેંકી રહી છે, અને આપણે આ પડકાર સ્વીકારવો જોઈએ અને વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવું જોઈએ.”
ઈરાન સાથેના યુએસ-ઈઝરાયલ યુદ્ધ દરમિયાન, શેરબજારથી લઈને ક્રૂડ ઓઇલ, સોનું, ચાંદી અને રૂપિયા સુધીની દરેક વસ્તુમાં નોંધપાત્ર અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે. 2025માં સોનાના ભાવ ઐતિહાસિક ઊંચાઈએ પહોંચ્યા, જેમાં 60 ટકાથી વધુનો વધારો થયો. સોનાના ભાવમાં વધારો થવા પાછળ ઘણા કારણો છે, પરંતુ તે બધા એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે.
યુએસ-ઇઝરાયલ અને ઇરાન યુદ્ધોથી ઉદ્ભવેલા ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) તણાવ વૈશ્વિક અસ્થિરતામાં વધારો કરી રહ્યા છે. આ સમયે, રોકાણકારો જોખમ લેવાને બદલે પરંપરાગત સંપત્તિમાં રોકાણ કરી રહ્યા છે. ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ પણ ડોલરનો ઉપયોગ ઘટાડી રહ્યા છે અને સોના પર નિર્ભરતા વધારી રહ્યા છે.
યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની નીતિઓને કારણે શેરબજારમાં અનેક આંચકાઓ આવી ચૂક્યા છે. પરિણામે, રોકાણકારો હવે સોના અને ચાંદી જેવી કિંમતી ધાતુઓમાં રોકાણ કરી રહ્યા છે. ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવને કારણે તાજેતરમાં સોનાના ભાવમાં ઉછાળો આવ્યો છે.
અમેરિકા દ્વારા વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોની ધરપકડ બાદ સોનાના ભાવમાં વધારો થયો. ટ્રમ્પે ગ્રીનલેન્ડને પોતાના કબજામાં લેવાનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો. સોનાના ભાવમાં વધારા પાછળનું એક મોટું કારણ ખરેખર કેન્દ્રીય બેંકો દ્વારા થઈ રહેલી ભારે ખરીદી છે. આ વલણ 2022થી સતત મજબૂત બન્યું છે, જે 2026 માં વધુ વેગ પકડશે, જેના કારણે સોનાના ભાવ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયા છે.
ચીન, પોલેન્ડ, તુર્કી, ભારત અને કઝાકિસ્તાન જેવી કેન્દ્રીય બેંકો અનામત સંપત્તિ તરીકે સોનાનો ઉપયોગ વધારી રહી છે. આનું કારણ એ છે કે યુએસ ડોલરનું વર્ચસ્વ ઘટી રહ્યું છે. આનાથી સોનાના ભાવ પર પણ અસર પડી છે.
હવે એ સમજીએ કે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ શું કામ એવું કહ્યું કે, “એક વર્ષ માટે સોનું નહીં ખરીદતાં?’ ભારત પાસે સોનાની ખાણ નથી, તેથી સોનાની આયાત કરવી પડે છે અને તેનું પેમેન્ટ ડોલરમાં કરવું પડે છે. જો લોકો ઘણું સોનું ખરીદે છે, તો દેશના પૈસા બહાર જાય છે, અને તેની અસર દેશની અર્થવ્યવસ્થા પર પડે છે. ભારત ડોલરમાં બીજા દેશોને પૈસા ચૂકવે છે, જેનાથી આપણા દેશનું વિદેશી ચલણ ઘટે છે, રૂપિયો નબળો પડી શકે છે અને સરકાર તેમજ અર્થવ્યવસ્થા પર દબાણ આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે જોઈએ તો, જો લાખો લોકો એક સાથે સોનું ખરીદે, તો હજારો કરોડ રૂપિયા દેશની અંદર રોકાણ થવાને બદલે વિદેશમાં જાય છે. પરંતુ જો એ જ પૈસા ઉદ્યોગમાં રોકાણ થાય, બેંકમાં રહે, શેરબજાર કે બિઝનેસમાં જાય, તો દેશમાં નોકરીઓ અને વિકાસ વધે છે.
ભારતમાં મે 2025થી મે 2026 દરમિયાન સોનાના ભાવમાં ખૂબ મોટો વધારો થયો છે. મે 2025 આસપાસ 24 કેરેટ સોનાનો ભાવ લગભગ ₹1,02,000 પ્રતિ 10 ગ્રામ હતો. મે 2026માં એ જ ભાવ લગભગ ₹1,52,000 થી ₹1,55,000 પ્રતિ 10 ગ્રામ સુધી પહોંચી ગયો છે; એટલે કે, એક વર્ષમાં પ્રતિ 10 ગ્રામ લગભગ ₹50,000 જેટલો અને ટકાવારીમાં આશરે 48% થી 52% નો વધારો થયો છે. 2026 દરમિયાન ભારતમાં સોનાનો ભાવ ઐતિહાસિક ઊંચાઈએ લગભગ ₹1.70 લાખથી ₹1.72 લાખ પ્રતિ 10 ગ્રામ (24K) સુધી પહોંચ્યો હતો.
વ્યક્તિગત સ્તરે સોનું ખરીદવું એ સુરક્ષિત રોકાણ ગણાતું હોવા છતાં, રાષ્ટ્રીય સ્તરે તે અર્થતંત્ર પર ભારણ વધારે છે. જો દેશના નાગરિકો એક વર્ષ માટે સોનાની ખરીદી મોકૂફ રાખે, તો તે નાણાં વિદેશમાં જવાને બદલે ભારતીય બજારો, બેંકો કે ઉદ્યોગોમાં રોકાશે, જેનાથી દેશના વિદેશી ચલણના ભંડારની રક્ષા થશે અને આર્થિક કટોકટીના સમયે દેશનું ‘આર્થિક સ્વાસ્થ્ય’ જળવાઈ રહેશે. આમ, સોનાની ખરીદી પર સંયમ રાખવો એ વર્તમાન ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિમાં એક પ્રકારની ‘આર્થિક દેશભક્તિ’ છે.
વૈશ્વિક યુદ્ધો (ઈઝરાયેલ–ઈરાન), સપ્લાય ચેઇનમાં અવરોધ અને આર્થિક અસ્થિરતાને કારણે સોનાના ભાવમાં થયેલા તોતિંગ વધારા (૨૦૨૬માં ₹૧.૭૦ લાખને પાર) વચ્ચે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ દેશહિતમાં લોકોને એક વર્ષ માટે સોનું ન ખરીદવાની અપીલ કરી છે. ભારત પોતાની સોનાની જરૂરિયાત માટે આયાત પર નિર્ભર હોવાથી, મોટા પાયે થતી ખરીદીને કારણે દેશનું વિદેશી હૂંડિયામણ (ડોલર) બહાર જાય છે અને રૂપિયો નબળો પડે છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય નાગરિકોને સોના પાછળ બિનજરૂરી ખર્ચ ઘટાડીને વિદેશી ચલણ બચાવવા, ખાદ્ય તેલ જેવી આયાતી વસ્તુઓનો વપરાશ મર્યાદિત કરવા અને દેશની અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.
Disclaimer : This information has been collected through secondary research and Diamond City Newspaper is not responsible for any errors in the same.
ડાયમંડ સિટી પર ગુજરાત, રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, બિઝનેસ સહિતના હીરા ઉદ્યોગના તમામ સમાચાર વાંચો. લેટેસ્ટ ન્યૂઝથી અપડેટ રહેવા માટે સોશ્યિલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાઓ.
FACEBOOK | TWITTER | TELEGRAM | PINTEREST | LINKEDIN | INSTAGRAM | WhatsApp | YouTube
